Bezirk Brody
| powiat | |
| 1854–1867 | |
.jpg) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Kraj związkowy | |
| Powiat | |
| Siedziba | |
| Data powstania |
1854 |
| Data likwidacji |
1867 |
| Powierzchnia |
10,1 mil² |
| Populacja (1854) • liczba ludności |
|
| Języki urzędowe | |
| Szczegółowy podział administracyjny | |
 | |
| Liczba gmin katastralnych (1854) |
36 (w tym 1 miasto i 1 miasteczko) |
Bezirk Brody – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Brody.
Historia
Bezirk Brody utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Brody objął obszar o wielkości 10,1 mil², zamieszkany przez 45.531 ludzi i podzielony na 36 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Brody) i jedno miasteczko (Leszniów). Wszedł w skład cyrkułu złoczowskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatów. Od wschodu i północy graniczył z Imperium Rosyjskim.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Brody wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu brodzkiego.
Podział administracyjny (1854)
| Lp. | Gmina jednostkowa | Powierzchnia | Ludność | Powiat w 1867 po zniesieniu |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Brody (M) | 34 | 18488 | brodzki |
| 2 | Folwarki Wielkie | 2297 | 5367 | brodzki |
| 3 | Folwarki Małe | 1409 | 284 | brodzki |
| 4 | Stare Brody | 3300 | 849 | brodzki |
| 5 | Gaje Starobrodzkie | 1725 | 663 | brodzki |
| 6 | Smolno | 3187 | 266 | brodzki |
| 7 | Nowiczyzna | 576 | 73 | brodzki |
| 8 | Gaje Smoleńskie | 5574 | 649 | brodzki |
| 9 | Buczyna | 1493 | 252 | brodzki |
| 10 | Łahodów | 2787 | 225 | brodzki |
| 11 | Koniuszków | 5074 | 873 | brodzki |
| 12 | Dytkowce | 3652 | 427 | brodzki |
| 13 | Gaje Dytkowieckie | 462 | brodzki | |
| 14 | Jazłowczyk | 828 | 453 | brodzki |
| 15 | Suchodoły | 1702 | 564 | brodzki |
| 16 | Czernica | 5261 | 1061 | brodzki |
| 17 | Suchowola | 3873 | 912 | brodzki |
| 18 | Ponikwa | 3485 | 787 | brodzki |
| 19 | Boratyn | 2559 | 817 | brodzki |
| 20 | Hucisko Brodzkie | 1043 | 332 | brodzki |
| 21 | Wołochy | 1211 | 531 | brodzki |
| 22 | Nakwasza | 4275 | 959 | brodzki |
| 23 | Tetylkowce | 263 | brodzki | |
| 24 | Berlin | 5322 | 1189 | brodzki |
| 25 | Sznyrów | 4530 | 421 | brodzki |
| 26 | Klekotów | 2756 | 383 | brodzki |
| 27 | Bielawce | 2196 | 677 | brodzki |
| 28 | Bołdury | 2816 | 611 | brodzki |
| 29 | Ponikowica | 7419 | 1608 | brodzki |
| 30 | Wysocko | 2183 | 561 | brodzki |
| 31 | Hołoskowice | 1961 | 543 | brodzki |
| 32 | Zabłotce z Wołkowatyczami | 2669 | 644 | brodzki |
| 33 | Piaski | 2474 | 556 | brodzki |
| 34 | Leszniów (m) | 3203 | 1431 | brodzki |
| 35 | Korsów, Kizia i Mytnica | 6887 | 940 | brodzki |
| 36 | Grzymałówka | 1588 | 410 | brodzki |
Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
- 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
- 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
- ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
- ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
- ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
- ↑ Najwyraźniej błąd. Powierzchnia Brodów była znacznie większa.
Bibliografia
- Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. (niem.)
- Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
