Bezirk Buczacz

Powiat Buczacz
Bezirk Buczacz
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł stanisławowski

Siedziba

Buczacz

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

6,0 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


26.517

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

25 (w tym 1 miasto i 1 miasteczko)

Położenie na mapie Austro-Węgier
Mapa konturowa Austro-Węgier, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Powiat Buczacz”
Ziemia49°04′N 25°23′E/49,060111 25,386306
Multimedia w Wikimedia Commons

Bezirk Buczacz – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Buczacz.

Historia

Bezirk Buczacz utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).

Bezirk Buczacz objął obszar o wielkości 6,0 mil², zamieszkany przez 26.517 ludzi i podzielony na 25 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Buczacz) i jedno miasteczko (Potok). Wszedł w skład cyrkułu stanisławowskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatów.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Buczacz wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu buczackiego.

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Buczacz w 1854 roku
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Buczacz (M) 3055 6683 buczacki
2 Dźwinogród 870 643 buczacki
3 Hubin 2050 589 buczacki
4 Kościelniki 2600 693 buczacki
5 Kośmierzyn 3060 653 buczacki
6 Leszczańce 2975 763 buczacki
7 Nagórzanka 4015 1255 buczacki
8 Podzameczek z Podlesiem 725 852 buczacki
9 Porchowa 4560 1333 buczacki
10 Potok (m) 3555 2164 buczacki
11 Przewłoka z Zalesiem 4390 1756 buczacki
12 Rukomysz 570 303 buczacki
13 Rusiłów 1200 396 buczacki
14 Ścianka 3635 1092 buczacki
15 Skomorochy 2510 769 buczacki
16 Snowidów 2650 986 buczacki
17 Sokołów 4150 1284 buczacki
18 Sokulec 340 170 buczacki
19 Soroki 3180 697 buczacki
20 Wonicz 1460 461 buczacki
21 Woziłów buczacki
22 Zielona 1660 581 buczacki
23 Zubrzec 3340 1136 buczacki
24 Żurawińce 1070 497 buczacki
25 Żyźnomierz 3055 761 buczacki

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  6. ↑ Chodzi o mniejszą część Podlesia. Zasadnicza część Podlesia stanowiła odrębna gminę jednostkową w Bezirk Budzanów w cyrkule czortkowskim.

Bibliografia