Bezirk Halicz

Powiat Halicz
Bezirk Halicz
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł stanisławowski

Siedziba

Halicz

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

8,1 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


29.210

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

45 (w tym 1 miasto i 2 miasteczka)

brak współrzędnych
Multimedia w Wikimedia Commons

Bezirk Halicz – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Halicz.

Historia

Bezirk Halicz utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).

Bezirk Halicz objął obszar o wielkości 8,1 mil², zamieszkany przez 29.210 ludzi i podzielony na 45 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Halicz) i dwa miasteczka (Jezupol i Mariampol). Wszedł w skład cyrkułu stanisławowskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatów. Wewnątrz Bezirk Halicz znajdowała się eksklawa (obejmującą gminy Hanowce i Popławniki) należąca do Bezirk Bursztyn w cyrkule brzeżańskim. Powiat miał nietuzinkowy, nieregularny kształt z m.in. długą południową odnogą (gminy Uzin, Olszanica i Miłowanie) oraz gminą Tustań wrzynającą się w głąb Bezirk Bursztyn.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Halicz wszedł wtedy w skład nowych powiatów stanisławowskiego, rohatyńskiego i tłumackiego (vide podział w tabeli poniżej). 19 czerwca 1867 gminę Hanusowce przeniesiono z powiatu rohatyńskiego do powiatu stanisławowskiego.

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Halicz w 1854 roku
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Błudniki 2750 807 stanisławowski
2 Bouszów 5050 957 rohatyński
3 Branówka 1244 227 stanisławowski
4 Dehowa 500 250 stanisławowski
5 Delejów 3100 950 stanisławowski
6 Demeszkowce 700 186 rohatyński
7 Demianów 2250 574 rohatyński
8 Dorohów 2930 590 stanisławowski
9 Dubowce 2000 1004 stanisławowski
10 Halicz (M) 4250 2584 stanisławowski
11 Hanusowce z Jastrzębcem 1930 940 rohatyński
12 Jezupol (m) 4700 2188 stanisławowski
13 Kołodziejów 1320 477 stanisławowski
14 Komarów 2640 758 stanisławowski
15 Kozina 1500 360 stanisławowski
16 Kryłos 1050 541 stanisławowski
17 Kurypów 650 153 stanisławowski
18 Łany 1350 549 stanisławowski
19 Mariampol (m) 3942 1858 stanisławowski
20 Miłowanie 1955 859 tłumacki
21 Niemszyn 1200 346 rohatyński
22 Olszanica 2750 1064 tłumacki
23 Ostrów 890 381 stanisławowski
24 Perłowce 630 238 stanisławowski
25 Pitrycz 250 123 stanisławowski
26 Pobereże 2291 1125 stanisławowski
27 Podgrodzie 800 382 stanisławowski
28 Pukasowce 740 201 stanisławowski
29 Ruzdwiany 1700 352 rohatyński
30 Sapahów 1195 315 stanisławowski
31 Siedliska 1125 206 stanisławowski
32 Sielec 3150 954 stanisławowski
33 Słobódka 1150 300 rohatyński
34 Sobotów 860 222 stanisławowski
35 Sokół 250 255 stanisławowski
36 St. Stanislaus 250 255 stanisławowski
37 Temerowce 1015 313 stanisławowski
38 Tumirz 2450 642 stanisławowski
39 Tustań 1100 313 stanisławowski
40 Uzin 1810 637 stanisławowski
41 Wiktorów 4450 1521 stanisławowski
42 Wodniki 700 274 stanisławowski
43 Wołczków 758 665 stanisławowski
44 Wysoczanka 1880 350 stanisławowski
45 Załukiew i Nielepiec 2600 1125 stanisławowski

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  6. ↑ Verordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau
  7. ↑ 19 czerwca 1867 włączono do powiatu stanisławowskiego.

Bibliografia