Bezirk Skole

Powiat Skole
Bezirk Skole
powiat
1854–1867
Ilustracja
Państwo

 Cesarstwo Austrii

Kraj związkowy

Królestwo Galicji i Lodomerii

Powiat

cyrkuł stryjski

Siedziba

Skole

Data powstania

1854

Data likwidacji

1867

Powierzchnia

14,8 mil²

Populacja (1854)
• liczba ludności


28.322

Języki urzędowe

niemiecki

Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin katastralnych (1854)

45 (w tym 1 miasteczko)

brak współrzędnych

Bezirk Skole – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Skole.

Historia

Bezirk Skole utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).

Bezirk Skole objął obszar o wielkości 14,8 mil², zamieszkany przez 28.322 ludzi i podzielony na 45 gmin katastralnych, w tym jedno miasteczko (Skole). Wszedł w skład cyrkułu stryjskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatów. Był to region górski, graniczący na południu z Zalitawią.

Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Skole wszedł wtedy w całości w skład nowego powiatu stryjskiego. 1 stycznia 1911 wszystkie te gminy weszły w skład nowo utworzonego powiatu skolskiego. 12 stycznia 1902 zniesiono gminę Skole Wieś, włączając ja do miasta Skole. 1 kwietnia 1932 powiat skolski został zniesiony, a jego obszar włączony do powiatu stryjskiego.

Podział administracyjny (1854)

Podział administracyjny Bezirk Skole w 1854 roku
Lp. Gmina jednostkowa Powierzchnia Ludność Powiat w 1867 po zniesieniu
1 Skole (m) 71000 1953 stryjski
2 Skole Dorf 883 stryjski
3 Sławsko 1156 stryjski
4 Tarnawka 478 stryjski
5 Tuchla, Perenicze i Puhar 789 stryjski
6 Tucholka 431 stryjski
7 Tysowiec 102 stryjski
8 Wołosianka 913 stryjski
9 Chaszczowanie 168 stryjski
10 Grabowiec 193 stryjski
11 Hołowiecko 732 stryjski
12 Hrebenów 202 stryjski
13 Hutar 593 stryjski
14 Jelenkowate 382 stryjski
15 Kalne 301 stryjski
16 Korostów i Huta 519 stryjski
17 Koziowa 628 stryjski
18 Ławoczne 520 stryjski
19 Libochora 554 stryjski
20 Oporzec 465 stryjski
21 Orawa 422 stryjski
22 Orawczyk 781 stryjski
23 Pławie 993 stryjski
24 Pohar 403 stryjski
25 Rożanka Niżna 407 stryjski
26 Rożanka Wyżna 573 stryjski
27 Ryków 224 stryjski
28 Klimiec 506 stryjski
29 Smorze Dolne, Smorze Górne, Annaberg, Karlsdorf i Felizienthal 11500 779 stryjski
30 Wyżłów 7500 541 stryjski
31 Żupanie 576 stryjski
32 Międzybrody 25500 134 stryjski
33 Pobuk 350 stryjski
34 Stynawa Niżna 832 stryjski
35 Stynawa Wyżna 820 stryjski
36 Synowódzko Niżne 745 stryjski
37 Synowódzko Wyżne 1484 stryjski
38 Truchanów 675 stryjski
39 Tyszownica 198 stryjski
40 Korczyn 4500 997 stryjski
41 Podhorodce 16500 1280 stryjski
42 Jamielnica 512 stryjski
43 Sopot 415 stryjski
44 Urycz 529 stryjski
45 Kruszelnica 4500 1159 stryjski

Objaśnienie:

(M) = miasto; (m) = miasteczko

Przypisy

  1. 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
  2. 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
  3. ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
  4. ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
  5. ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
  6. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1911, cz. XXXI, Nr 230 z powiatu stryjskiego
  7. ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1902, Nr 16
  8. ↑ Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 37 (ISAP).
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 1 stycznia 1911 włączono do nowo utworzonego powiatu skolskiego.
  10. 1 2 12 stycznia 1902 zniesiono gminę Skole Wieś, włączając ja do miasta Skole.
  11. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 1 kwietnia 1932, po zniesieniu powiatu skolskiego, włączono do powiatu stryjskiego.

Bibliografia