Bezirk Mielec
| powiat | |
| 1854–1867 | |
 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Kraj związkowy | |
| Powiat | |
| Siedziba | |
| Data powstania |
1854 |
| Data likwidacji |
1867 |
| Powierzchnia |
8,1 mil² |
| Populacja (1854) • liczba ludności |
|
| Języki urzędowe | |
| Szczegółowy podział administracyjny | |
 | |
| Liczba gmin katastralnych (1854) |
55 (w tym 2 miasteczka) |
Bezirk Mielec – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Mielec.
Historia
Bezirk Mielec utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Mielec objął obszar o wielkości 8,1 mil² i zamieszkany był przez 27 770 osób. Podzielony był na 55 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Mielec i Baranów). Wszedł w skład cyrkułu tarnowskiego, jako jeden z jego dziesięciu powiatów. Na północy powiat graniczył z Imperium Rosyjskim. Bezirk Mielec posiadał odległą zachodnią eksklawę, którą stanowiła gmina Słupiec, położoną między powiatami Dombrowa i Zassów. Gminę Słupiec włączono przed 1867 do Bezirk Zassów.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 r. zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Mielec wszedł wtedy w skład nowych powiatów mieleckiego i tarnobrzeskiego (vide podział w tabeli poniżej); odłączona przed 1867 od Bezirk Mielec i włączona do Bezirk Zassów zeksklawizowana gmina Słupiec weszła w 1867 roku w skład nowego powiatu dąbrowskiego. 1 sierpnia 1878 zmieniono częściowo granice powiatów mieleckiego i tarnobrzeskiego.
Podział administracyjny (1854)
Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
- 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
- ↑ Encyklopedia miasta Mielca [online] [dostęp 2026-04-04] (pol.).
- 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
- 1 2 Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator.
- ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
- ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
- ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95).
- ↑ W tym: 1505 w Baranowie i 125 w Kole.
- 1 2 1 sierpnia 1878 włączono do powiatu tarnobrzeskiego.
- ↑ 5 października 1954 włączono z powrotem do powiatu mieleckiego (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 41).
- ↑ W tym: Borowa i Folwark Borowski 670 oraz Gizowa 212.
- ↑ Odległa eksklawa Bezirk Mielec. Przed 1867 odłączono ją od Bezirk Mielec i włączono do Bezirk Zassów.
Bibliografia
- Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. (niem.)
- Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
