Bezirk Obertyn
| powiat | |
| 1854–1867 | |
 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Kraj związkowy | |
| Powiat | |
| Siedziba | |
| Data powstania |
1854 |
| Data likwidacji |
1867 |
| Powierzchnia |
6,4 mil² |
| Populacja (1854) • liczba ludności |
|
| Języki urzędowe | |
| Szczegółowy podział administracyjny | |
 | |
| Liczba gmin katastralnych (1854) |
28 (w tym 2 miasteczka) |
Bezirk Obertyn – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasteczko Obertyn.
Historia
Bezirk Obertyn utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
Bezirk Obertyn objął obszar o wielkości 6,4 mil², zamieszkany przez 27.574 ludzi i podzielony na 28 gmin katastralnych, w tym dwa miasteczka (Chocimierz i Obertyn). Wszedł w skład cyrkułu kołomyjskiego, jako jeden z jego dziewięciu powiatów. Na zachodzie powiat posiadał specyficzne wąskie ramię, które stanowiły gminy Michałków i Chlebiczyn Leśny.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większe powiaty. Obszar zniesionego Bezirk Obertyn wszedł wtedy w skład nowych powiatów horodeńskiego i kołomyjskiego (vide podział w tabeli poniżej). 19 czerwca 1867 gminę Chocimierz przeniesiono z powiatu horodeńskiego do powiatu tłumackiego, lecz już 1 sierpnia 1878 włączono ja z powrotem do powiatu horodeńskiego; do powiatu horodeńskiego włączono wtedy także gminy Dżurków i Żuków z powiatu kołomyjskiego. 1 listopada 1880 gminy Łuka, Monastyrek i Uniż przeniesiono z powiatu horodeńskiego do powiatu buczackiego, lecz już 1 stycznia 1889 włączono je z powrotem do powiatu horodeńskiego. 1 czerwca 1905 gmina Chocimierz ostatecznie trafiła do powiatu tłumackiego. 30 kwietnia 1934 gmina Dżurków powróciła do powiatu kołomyjskiego.
Podział administracyjny (1854)
Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
- 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
- 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
- ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
- ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
- ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
- ↑ Verordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau
- ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)
- ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1880, Nr 11
- ↑ Dz. U. Kr. z 1888, nr 87
- ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1905, Nr 63
- ↑ Dz. U. z 1934 r. Nr 36, poz. 326 (ISAP)
- 1 2 3 1 sierpnia 1878 włączono do powiatu horodeńskiego
- ↑ 30 kwietnia 1934 włączono z powrotem do powiatu kołomyjskiego.
- ↑ 19 czerwca 1867 włączono do powiatu tłumackiego.
- ↑ 1 czerwca 1905 włączono do powiatu tłumackiego.
- 1 2 3 1 listopada 1880 włączono do powiatu buczackiego.
- 1 2 3 1 stycznia 1889 włączono z powrotem do powiatu horodeńskiego.
Bibliografia
- Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. (niem.)
- Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
