Bezirk Dobromil
| powiat | |
| 1854–1867 | |
.jpg) | |
| Państwo | |
|---|---|
| Kraj związkowy | |
| Powiat | |
| Siedziba | |
| Data powstania |
1854 |
| Data likwidacji |
1867 |
| Powierzchnia |
7,3 mil² |
| Populacja (1854) • liczba ludności |
|
| Języki urzędowe | |
| Szczegółowy podział administracyjny | |
 | |
| Liczba gmin katastralnych (1854) |
51 (w tym 1 miasto i 2 miasteczka) |
Bezirk Dobromil – dawny powiat (Bezirk) kraju koronnego Królestwo Galicji i Lodomerii, funkcjonujący w latach 1854–1867. Siedzibą starostwa było miasto Dobromil.
Historia
Bezirk Dobromil utworzono w ramach reformy uwłaszczeniowej z okresu Wiosny Ludów (1848–1849), która likwidowała jurysdykcję właściciela ziemskiego nad poddanymi. W Galicji, dominium – jako podstawowa jednostka administracyjna i filar systemu feudalnego straciło rację bytu. Konieczne stało się zatem wprowadzenie nowego systemu administracyjnego, którego zręby powstały w latach 1851–1855. Nowy trójstopniowy podział administracyjny objął 21 cyrkułów (niem. Kreise), 179 małych powiatów (niem. Bezirke) i ponad 6000 gmin (niem. Gemeinde).
W swojej pierwszej odsłonie (1854 rok) Bezirk Dobromil objął obszar o wielkości 7,3 mil², zamieszkany przez 24.415 ludzi i podzielony na 51 gmin katastralnych, w tym jedno miasto (Dobromil) i dwa miasteczka (Nowe Miasto i Rybotycze). Wszedł w skład cyrkułu sanockiego, jako jeden z jego jedenastu powiatów.
Po nadaniu Galicji autonomii oraz powołaniu samorządu gminnego i powiatowego w 1865 zlikwidowano cyrkuły (Kreise). Dotychczasowe małe powiaty (Bezirke) w liczbie 179, utrzymały się do 1867 roku, kiedy to w następstwie kolejnej reformy administracyjnej (23 stycznia 1867) zostały zastąpione przez 74 większych powiatów. Obszar zniesionego Bezirk Dobromil wszedł w skład nowych powiatów birczańskiego i liskiego (vide podział w tabeli poniżej). 19 czerwca 1867 częściowo zmieniono granice powiatu liskiego na korzyść powiatu staromiejskiego (Smereczna i Prinzenthal, które dotąd stanowiły eksklawę powiatu liskiego), natomiast do powiatu birczańskiego przydzielono pięć gmin, których przynależność administracyjna w chwili reformy nie została ustalona. 10 stycznia 1869 do powiatu birczańskiego przydzielono jeszcze trzy gminy, których przynależność administracyjna w chwili reformy nie była ustalona. Powiat birczański zniesiono 1 października 1876 w związku z przekształceniem go w powiat dobromilski. 1 sierpnia 1878 znacznie zmieniono granice powiatu liskiego (i staromiejskiego) na korzyść powiatu dobromilskiego.
Podział administracyjny (1854)
Objaśnienie:
(M) = miasto; (m) = miasteczko
Przypisy
- 1 2 Krzysztof Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857 – 1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10].
- 1 2 Allgemeines Landes-Gesetz- und Regierungsblatt für das Kronland Galizien und Lodomerien mit den Herzogthümern Auschwitz und Zator und dem Großherzogthume Krakau. Jahrgang 1854, Lemberg 1855.
- ↑ Krzysztof Ostafin, Mateusz Troll, Dominik Kaim, Jakub Taczanowski, Problem doboru jednostek odniesienia przestrzennego w integracji danych z drugiej połowy XIX i początku XX w. z terenów Galicji i Śląska Austriackiego, „Studia Geohistorica” (8), 2020, s. 194–212, DOI: 10.12775/SG.2020.09, ISSN 2300-2875 [dostęp 2025-03-10].
- ↑ Verordnung des Staatsministeriums vom 23 Jänner 1867 über die Reform des politischen Verwaltung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator
- ↑ Polona [online], polona.pl [dostęp 2025-03-10].
- ↑ Verordnung des Ministers des Innern vom 19 Juni 1867, betreffend mehrere Aenderungen der neuen administrativen Bezirks-Abgränzung in den Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau
- ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1869, nr 12
- ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1876, cz. X, Nr 21)
- ↑ Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. 1878, Nr 37 (s. 84, wykaz: ss.91–95)
- 1 2 3 4 5 Była to jedna z tych nielicznych gmin, odnoścnie której w chwili reformy (23 stycznia 1867) nie było jeszcze wiadomo do którego powiatu zostanie włączona. Dopiero 19 czerwca 1867 postanowiano, że do powiatu birczańskiego.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 Od 1 października 1876, wraz ze zniesieniem powiatu birczańskiego, w powiecie drobromilskim.
- ↑ 19 czerwca 1867 włączono do powiatu staromiejskiego.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1 sierpnia 1878 włączono do powiatu dobromilskiego.
- 1 2 3 Była to jedna z tych nielicznych gmin, odnoścnie której w chwili reformy (23 stycznia 1867) nie było jeszcze wiadomo do którego powiatu zostanie włączona. Dopiero 10 stycznia 1869 postanowiano, że do powiatu birczańskiego.
Bibliografia
- Handbuch des Lemberger Statthelterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1858. Lemberg, 1858. (niem.)
- Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim.
