Flora roślin naczyniowych Polski

Flora roślin naczyniowych Polski – w granicach Polski stwierdzono dotychczas występowanie blisko 3000 rodzimych i trwale zadomowionych taksonów w randze gatunku i podgatunku roślin okrytonasiennych Magnoliophyta. Występuje tu też 67 gatunków paprotników Pteridophyta.

Zróżnicowanie przestrzenne bogactwa gatunkowego roślin naczyniowych w Polsce

Bogactwo gatunkowe (liczba gatunków) roślin naczyniowych w Polsce w kwadratach 10 x 10 km

Bogactwo gatunkowe (liczba gatunków) roślin naczyniowych w krajobrazie Polski waha się w szerokim zakresie od 119 do 1114 na 100 km2. Duże, zwarte obszary o największym bogactwie gatunkowym roślin naczyniowych (ponad 630 gatunków) obejmują obszar na styku wyżyn Lubelskiej i Kieleckiej, wyżyny Kielecką, Przedborską, Śląską i Krakowsko-Częstochowską oraz Kotlinę Oświęcimską. Z kolei największy region z małym bogactwem gatunkowym (poniżej 216 stwierdzonych gatunków) zajmuje Nizinę Północnomazowiecką. Bogactwo gatunkowe rodzimych roślin naczyniowych, kenofitów i archeofitów jest skorelowane pozytywnie z sobą – obszary o największej liczbie gatunków rodzimy charakteryzują się też zazwyczaj dużą liczbą kenofitów i archeofitów.

Wykaz gatunków w układzie systematycznym

Lista obejmuje gatunki rodzime i obce zadomowione (metafity). Status we florze polskiej przyjęty został według adnotowanego wykazu gatunków roślin naczyniowych Polski oraz zestawienia gatunków obcych. Nie zostały uwzględnione gatunki o problematycznym statusie (niepewnej obecności) we florze Polski, przejściowo tylko dziczejące lub zawlekane oraz spotykane tylko w uprawie.

Wykaz taksonów ułożony jest systematycznie na poziomie rzędów – kolejne taksony tej rangi podane są w kolejności zgodnie z ujęciem Angiosperm Phylogeny Website (APWeb). Klasyfikacja systematyczna zgodnie z APWeb jest aktualizowaną wersją systemu APG IV (2016). Układ rodzin i należących do nich gatunków jest już jednak alfabetyczny.

Obowiązujące nazewnictwo naukowe przyjęto za aktualizowaną bazą taksonomiczną publikowaną przez Kew Gardens – Plants of the World Online. W przypadku użycia odmiennej nazwy (synonimu) w adnotowanym wykazie gatunków roślin naczyniowych Polski, nazwa taka podana została na drugiej pozycji po znaku „≡”. Odmienne ujęcia taksonomiczne w obrębie niektórych rodzin według baz taksonomicznych The Euro+Med PlantBase i WFO The World Flora Online dodane zostało w formie komentarza pod nazwą rodziny.

Nazwy zwyczajowe przyjęte zostały za adnotowanym wykazem gatunków roślin naczyniowych Polski. Rzadkie różnice dotyczą sytuacji, gdy jedna z nazw wskazanych jako poboczna odpowiada współczesnemu ujęciu systematycznemu zgodnie z Plants of the World Online, ewentualnie wykorzystano nazwy podane przez innych autorów, jeśli odpowiadają one klasyfikacji taksonomicznej. Ze względu na niedostatek źródeł dla nazewnictwa zwyczajowego w języku polskim uwzględniających zmiany, które zaszły w taksonomii roślin w kilku minionych dekadach (adnotowany wykaz gatunków flory polskiej w niewielkim zakresie został pod tym względem zaktualizowany między 1995 i 2020 rokiem), w wielu miejscach nazwy zwyczajowe nie odpowiadają klasyfikacji (przynależności gatunków do rodzajów) i randze taksonomicznej – z braku alternatyw dwuczłonowe nazwy gatunkowe stosowane są dla podgatunków lub dwie, czy trzy nazwy gatunkowe odnoszą się do jednego współcześnie szerzej ujmowanego gatunku.

Lista obejmuje taksony w randze gatunku. Podgatunki zostały podane, gdy w jednym z podstawowych źródeł (tj. w adnotowanym wykazie gatunków lub Plants of the World Online) dany takson ujmowany był w randze gatunku. Nie ujęto na liście taksonów z rodzajów obejmujących wiele mikrogatunków odsyłając do artykułów o tych rodzajach i docelowo tam zawartych informacji o gatunkach występujących w Polsce. Dotyczy to rodzajów: przywrotnik Alchemilla, jeżyna Rubus, mniszek Taraxacum, jastrzębiec Hieracium, kosmaczek Pilosella i wiesiołek Oenothera.

Lycopodiopsida widłaki

Isoetales poryblinowce

Isoetaceae poryblinowate

Lycopodiales widłakowce

Lycopodiaceae widłakowate

Poniższe ujęcie systematyczne jest także zgodne z monografią „Lykopodiofity Polski”. W ujęciu The Euro+Med PlantBase oraz WFO The World Flora Online poniższe gatunki grupowane są w trzy rodzaje: Huperzia, Lycopodiella i Lycopodium (ten ostatni obejmuje także Diphasiastrum i Spinulum).

Selaginellales widliczkowce

Selaginellaceae widliczkowate

Polypodiopsida paprocie

Equisetales skrzypowce

Equisetaceae skrzypowate

Ophioglossales nasięźrzałowce

Ophioglossaceae nasięźrzałowate

Osmundales długoszowce

Osmundaceae długoszowate

Hymenophyllales rozpłochowce

Hymenophyllaceae rozpłochowate

Salviniales salwiniowce

Marsileaceae marsyliowate
Salviniaceae salwiniowate

Polypodiales paprotkowce

Aspleniaceae zanokcicowate
Athyriaceae wietlicowate
Blechnaceae podrzeniowate
Cystopteridaceae paprotnicowate
Dennstaedtiaceae denstediowate
Dryopteridaceae nerecznicowate
Onocleaceae onokleowate
Polypodiaceae paprotkowate
Pteridaceae orliczkowate
Thelypteridaceae zachylnikowate
  • Phegopteris connectilis (Michx.) Watt – zachyłka oszczepowata
  • Thelypteris limbosperma (Bellardi ex All.) H.P. Fuchs. ≡ Oreopteris limbosperma (Bellardi ex All.) Holub – zaproć górska, zachylnik górski
  • Thelypteris palustris (Salisb.) Schott – zachylnik błotny
Woodsiaceae rozrzutkowate

Pinopsida nagonasienne

Pinales sosnowce

Pinaceae sosnowate

Cupressales cyprysowce

Cupressaceae cyprysowate
Taxaceae cisowate

Magnoliopsida okrytonasienne

Nympheales grzybieniowce

Nymphaeaceae grzybieniowate

Piperales pieprzowce

Aristolochiaceae kokornakowate

Ceratophyllales rogatkowce

Ceratophyllaceae rogatkowate

Acorales tatarakowce

Acoraceae tatarakowate

Alismatales żabieńcowce

Alismataceae żabieńcowate
Araceae obrazkowate
Butomaceae łączniowate
Hydrocharitaceae żabiściekowate
Juncaginaceae świbkowate
Potamogetonaceae rdestnicowate
Ruppiaceae rupiowate
Scheuchzeriaceae bagnicowate
Tofieldiaceae kosatkowate
Zosteraceae zosterowate

Liliales liliowce

Colchicaceae zimowitowate
Melanthiaceae melantkowate
Liliaceae liliowate

Asparagales szparagowce

Amaryllidaceae amarylkowate
Asparagaceae szparagowate
Iridaceae kosaćcowate
Orchidaceae storczykowate

Różnice w ujęciu systematycznym WFO The World Flora Online niżej wymienionych gatunków obejmują uznanie Dactylorhiza ruthei za synonim D. kerneri subsp. kerneri. Według The Euro+Med PlantBase Dactylorhiza fuchsii ma akceptowaną rangę gatunku, D. ruthei uznawana jest za synonim D. traunsteineri subsp. traunsteineri.

Poales wiechlinowce

Typhaceae pałkowate
Juncaceae sitowate
Cyperaceae ciborowate

W ujęciu The Euro+Med PlantBase akceptowane są nazwy Carex hartmanii, C. viridula, C. cuprina, Schoenoplectus mucronatus, zaś Isolepis supina to synonim Schoenoplectus supinus.

Poaceae wiechlinowate

W ujęciu The Euro+Med PlantBase akceptowane są nazwy: Ammophila arenaria, Anthoxanthum alpinum, Hierochloë australis, H. odorata, H. repens; zaś Bromus catharticus to synonim Ceratochloa cathartica, Bromus carinatus to synonim Ceratochloa carinata.

Ranunculales jaskrowce

Berberidaceae berberysowate
Papaveraceae makowate
Ranunculaceae jaskrowate

Saxifragales skalnicowce

Crassulaceae gruboszowate
Grossulariaceae agrestowate
Haloragaceae wodnikowate
Saxifragaceae skalnicowate

Vitales winoroślowce

Vitaceae winoroślowate

Celastrales dławiszowce

Celastraceae dławiszowate

Malpighiales malpigiowce

Elatinaceae nadwodnikowate
Euphorbiaceae wilczomleczowate
Hypericaceae dziurawcowate
Linaceae lnowate
Salicaceae wierzbowate
Violaceae fiołkowate

Oxalidales szczawikowce

Oxalidaceae szczawikowate

Fabales bobowce

Fabaceae bobowate, motylkowate
Polygalaceae krzyżownicowate

Rosales różowce

Cannabaceae konopiowate
Elaeagnaceae oliwnikowate
Moraceae morwowate
Rhamnaceae szakłakowate
Rosaceae różowate
Ulmaceae wiązowate
Urticaceae pokrzywowate

Cucurbitales dyniowce

Cucurbitaceae dyniowate

Fagales bukowce

Betulaceae brzozowate
Fagaceae bukowate
Myricaceae woskownicowate
Juglandaceae orzechowate

Geraniales bodziszkowce

Geraniaceae bodziszkowate

Myrtales mirtowce

Onagraceae wiesiołkowate
Lythraceae krwawnicowate

Crossosomatales

Staphyleaceae kłokoczkowate

Sapindales mydleńcowce

Anacardiaceae nanerczowate
Rutaceae rutowate
Sapindaceae mydleńcowate
Simaroubaceae biegunecznikowate

Malvales ślazowce

Cistaceae czystkowate
Malvaceae ślazowate
Thymelaeaceae wawrzynkowate

Brassicales kapustowce

Brassicaceae kapustowate
Resedaceae rezedowate

Santalales sandałowce

Santalaceae sandałowcowate

Caryophyllales goździkowce

Amaranthaceae szarłatowate
Caryophyllaceae goździkowate
Droseraceae rosiczkowate
Montiaceae zdrojkowate
Plumbaginaceae ołownicowate
Polygonaceae rdestowate
Portulacaceae portulakowate
Tamaricaceae tamaryszkowate

Cornales dereniowce

Cornaceae dereniowate

Ericales wrzosowce

Balsaminaceae niecierpkowate
Ericaceae wrzosowate
Polemoniaceae wielosiłowate
Primulaceae pierwiosnkowate

Gentianales goryczkowce

Apocynaceae toinowate
Gentianaceae goryczkowate
Rubiaceae marzanowate

Solanales psiankowce

Convolvulaceae powojowate
Solanaceae psiankowate

Boraginales ogórecznikowce

Boraginaceae ogórecznikowate

Lamiales jasnotowce

Lamiaceae jasnotowate
Lentibulariaceae pływaczowate
Linderniaceae linderniowate
Oleaceae oliwkowate
Orobanchaceae zarazowate
Phrymaceae
Plantaginaceae babkowate
Scrophulariaceae trędownikowate
Verbenaceae werbenowate

Asterales astrowce

Asteraceae astrowate
Campanulaceae dzwonkowate
Menyanthaceae bobrkowate

Apiales selerowce

Apiaceae selerowate
Araliaceae araliowate

Dipsacales szczeciowce

Adoxaceae piżmaczkowate
Caprifoliaceae przewiertniowate

Uwagi

  1. ↑ W przypadku Thymus kosteleckyanus jako wiodąca nazwa zwyczajowa wskazana została ustalona przez Gawrysia (2008), a nie w adnotowanym wykazie gatunków roślin naczyniowych Polski (2020), ze względu na jej mylący charakter – zgodnie z Plants of the World Online poprawna nazwa T. marschallianus to T. pannonicus.

Przypisy

  1. ↑ Mirek, Z., Piękoś-Mirkowa, H., Zając, A i M., 2002, Flowering plants and Pteridophytes of Poland – a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. IB PAN, Kraków. ISBN 83-85444-83-1.
  2. ↑ Andrzejewski R., Weigle A. 1992. Polskie studium różnorodności biologicznej. Narodowa Fundacja Ochrony Środowiska. ISBN 83-85908-01-3.
  3. ↑ Szymura Tomasz i inni, Vascular plant species richness in Poland version 1.0, Zenodo, 15 marca 2023, DOI: 10.5281/ZENODO.7728678 [dostęp 2026-09-25] (ang.).
  4. 1 2 Tomasz H. Szymura i inni, Spatial patterns of vascular plant species richness in Poland - a data set, „Scientific Data”, 10 (1), 2023, DOI: 10.1038/s41597-023-02446-y, ISSN 2052-4463 [dostęp 2026-09-25].
  5. ↑ Tomasz H. Szymura, Henok Tegegne, Magdalena Szymura, Spatial patterns of vascular plant species richness in Poland: Relations among species group richness and hot spot distribution, „Acta Societatis Botanicorum Poloniae”, 93, 2024, s. 1–13, DOI: 10.5586/asbp/192897, ISSN 0001-6977 [dostęp 2026-09-25].
  6. 1 2 3 4 5 6 7 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, ISBN 978-83-62975-45-7.
  7. ↑ B. Tokarska-Guzik, Z. Dajdok, M. Zając, A. Zając, A. Urbisz, W. Danielewicz: Rośliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych. Warszawa: Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, 2012. ISBN 978-83-62940-34-9.
  8. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-28] (ang.).
  9. ↑ The Angiosperm Phylogeny Group. An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV. „Botanical Journal of the Linnean Society”. 181, 1, s. 1–20, 2016. DOI: 10.1111/boj.12385.
  10. 1 2 Plants of the World Online, [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-12-14].
  11. 1 2 3 4 5 The Euro+Med PlantBase [online], Botanic Garden and Botanical Museum Berlin-Dahlem [dostęp 2024-05-13].
  12. 1 2 3 The World Flora Online [online] [dostęp 2024-05-13].
  13. 1 2 3 4 5 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 185. ISBN 978-83-925110-5-2.
  14. 1 2 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  15. 1 2 3 Anna Pacyna, Wojciech J. Szypuła, Rząd: Lycopodiales Dc. ex Bertch. & J. Presl – Widłakowce (Widłaki jednakozarodnikowe), [w:] Ewa Szczęśniak, Edyta M. Gola, Elżbieta Zenkteler (red.), Lykopodiofity Polski Lycopodiales, Selaginellales, Isoëtales, „Monographiae Botanicae”, 110, Wrocław: Polskie Towarzystwo Botaniczne, 2023, s. 123-124, DOI: 10.5586/978-83-963503-9-8, ISBN 978-83-963503-9-8, ISSN 2392-2923.
  16. 1 2 Zdenka Hroudová, Petr Zákravský, Jan J. Wójcicki, Karol Marhold & Vlasta Jarolĺmová. The genus Bolboschoenus (Cyperaceae) in Poland. „Polish Botanical Journal”. 50 (2), s. 117–137, 2005.
  17. ↑ Antoni Zięba i inni, Notatki florystyczne z Tatrzańskiego Parku Narodowego, „Fragm. Florist. Geobot. Polon.”, 28 (1), 2023, DOI: 10.35535/ffgp-2023-0001 [dostęp 2024-02-07].
  18. ↑ Robert Zelek, Carex crawfordii (Cyperaceae) – nowy gatunek dla flory Polski, „Fragmenta Floristica et Geobotanica Polonica”, 28 (2), 2023, s. 155–161 [dostęp 2024-02-12].
  19. 1 2 3 Marcin Nobis i inni, New national and regional plant records: Contribution to the flora of the Old World countries, „Acta Societatis Botanicorum Poloniae”, 92, 2023, s. 1–21 [dostęp 2023-06-08].
  20. ↑ Aneta Czarna, Interesujące rośliny naczyniowe Wielkopolski i terenów przyległych, „Fragmenta Floristica et Geobotanica Polonica”, 28 (2), 2023, s. 119–134 [dostęp 2024-02-12].
  21. ↑ Pawlikowski P.: Dianthus campestris (Caryophyllaceae), a species new to Poland. W: Polish Botanical Journal, 53(1), 2008
  22. ↑ Malicki M., Pielech R., Szczęśniak E., Przytulia turyńska Galium taurinum (L.) Scop. (Rubiaceae) - nowy antropofit we florze Polski, „Acta Botanica Silesiaca”, 8, 2012, s. 189–196 [dostęp 2023-12-13].
  23. ↑ Artur Pliszko, Dracocephalum thymiflorum (Lamiaceae) – gatunek zadomowiony we florze Polski, „Fragm. Flor. et Geobot. Pol.”, 31 (1), 2026, s. 102-105, DOI: 10.35535/ffgp-2026-0007 [dostęp 2026-09-01].
  24. ↑ Tomasz Bajor, Janina Borysiak, Alicja Łepek, Wioletta Nawrocka, Czy Cotula coronopifolia L. może zagrozić szacie roślinnej na wyspach Delty Świny?, „Klify”, 6, 2025, s. 11-22.
  25. ↑ Józef Mitka, Tadeusz Kwolek, Grażyna Holly, Waldemar Holly, Zerwa ciemna Phyteuma vagneri A.Kern. (Campanulaceae) − nowy gatunek dla Polski, „Roczniki Bieszczadzkie”, 31, 2023, s. 299–305 [dostęp 2024-01-31].