SM UB-100
 SM UB-64, okręt siostrzany UB-100 | |
| Klasa | |
|---|---|
| Typ | |
| Projekt |
44 |
| Historia | |
| Stocznia | |
| Położenie stępki |
1917 |
| Wodowanie |
13 sierpnia 1918 |
 Kaiserliche Marine
| |
| Nazwa |
SM UB-100 |
| Wejście do służby |
17 września 1918 |
| Wycofanie ze służby |
listopad 1918 |
| Los okrętu |
poddany w Wielkiej Brytanii w 1918, złomowany w 1922 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Długość |
55,52 metra |
| Szerokość |
5,76 metra |
| Zanurzenie |
3,73 metra |
| Zanurzenie testowe |
75 metrów |
| Rodzaj kadłuba | |
| Napęd | |
| 2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 580 kW (788 KM) 2 śruby | |
| Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Zasięg |
na powierzchni: 7120 Mm przy 6 węzłach |
| Uzbrojenie | |
| 1 działo kal. 10,5 cm, 10 torped | |
| Wyrzutnie torpedowe |
5 × 500 mm |
| Załoga |
34 |
SM UB-100 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 jednostek typu UB III zbudowanych dla Kaiserliche Marine.
Okręt miał wyporność 510 ton w położeniu nawodnym i 640 ton w zanurzeniu. Jego główne uzbrojenie stanowiło 10 torped kalibru 500 mm, wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13 węzłów na powierzchni i 7,4 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg 7120 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą.
UB-100 został zwodowany 13 sierpnia 1918 roku w stoczni Vulcan w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 17 września 1918 roku. Okręt nie został przydzielony do żadnej flotylli U-Bootów i nie odbył ani jednego patrolu bojowego. W listopadzie 1918 roku SM UB-100 został poddany Wielkiej Brytanii na mocy postanowień rozejmu w Compiègne, a następnie złomowany w Dordrecht w 1922 roku.
Projekt i budowa
Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, przeznaczonego do działań blokadowych przeciwko Wielkiej Brytanii. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych trwała zbyt długo, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy. Powodowało to znaczny niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, możliwego do szybkiego zbudowania. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczało się głównie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne miały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich oraz na Morzu Śródziemnym. Zrezygnowano przy tym z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej.
Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II. Dziobowej części kadłuba nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk. Znacznie zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych, a także pojemność zbiorników paliwa. Odbyło się to jednak kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do SM U-16, co spowodowało spadek prędkości podwodnej i zasięgu. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością oraz krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund. Budowa okrętów oznaczonych przez Inspektorat U-Bootów numerem projektu 44, określanych później jako typ UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typów UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku.
Przyszły UB-100 zamówiono 6 lub 8 lutego 1917 roku w ramach wojennego programu rozbudowy floty „Q” jako jednostkę należącą do liczącej 45 okrętów III serii U-Bootów typu UB III. Powstał w stoczni Vulcan w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni. UB-100 otrzymał numer stoczniowy 116 (Werk 116). Stępkę okrętu położono w 1917 roku, a jednostkę zwodowano 13 sierpnia 1918 roku. Koszt budowy wyniósł 3 mln 654 tys. marek.
Dane taktyczno-techniczne
.jpg)
SM UB-100 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 55,52 metra, szerokość 5,76 metra, a zanurzenie 3,73 metra. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości. Był podzielony grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centralę, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy. Wysokość okrętu (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra. Dziób jednostki przystosowano do przecinania sieci przeciwpodwodnych. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 510 ton, a w zanurzeniu 640 ton.
Okręt był napędzany na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne AEG o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, natomiast pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda. Jednostka była wyposażona w dwa stery kierunku oraz dwa podwójne stery głębokości. Okręt osiągał prędkość 13 węzłów na powierzchni i 7,4 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 7120 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 71 ton paliwa, a energia elektryczna była magazynowana w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa każda, umieszczonych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 75 metrów, a czas wykonania manewru zanurzenia – 30 sekund.
Główne uzbrojenie okrętu stanowiło pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna rufowa, z łącznym zapasem 10 torped. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 10,5 cm Utof C/16 L/45, z zapasem od 108 do 192 naboi. Okręt był wyposażony w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa.
Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy.
Służba
SM UB-100 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 17 września 1918 roku. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Fritz Lamprecht. Jednostka nie została przydzielona do żadnej flotylli i do momentu zakończenia działań wojennych nie odbyła ani jednego patrolu bojowego. Następnie, zgodnie z postanowieniami rozejmu w Compiègne, SM UB-100 został 22 listopada 1918 roku poddany Wielkiej Brytanii. Jednostkę wykorzystano do testów materiałów wybuchowych w cieśninie Spithead 23 marca 1921 roku, po czym w 1922 roku złomowano ją w holenderskim porcie Dordrecht.
Uwagi
- ↑ UB 100 ↓ podaje, że okręt został zamówiony 23 września 1916 roku.
- ↑ Möller i Brack 2004 ↓, s. 51 podają, że moc silników wysokoprężnych wynosiła 780 kW (1060 KM).
- ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181 podają, że zbiorniki okrętu mieściły od 78 do 86 ton paliwa.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111 podaje, że załoga okrętu liczyła 36 ludzi.
- ↑ SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
Przypisy
- 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 56.
- 1 2 Kaack 2023 ↓, s. 44.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 56–57.
- 1 2 3 4 5 Rössler 1989 ↓, s. 57.
- 1 2 Perepeczko 2014 ↓, s. 402.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111.
- 1 2 3 4 5 6 Möller i Brack 2004 ↓, s. 51.
- 1 2 3 4 Kaack 2023 ↓, s. 45.
- 1 2 3 4 5 Gröner 1985 ↓, s. 53.
- 1 2 3 4 5 6 Gogin 2026 ↓.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 76.
- ↑ Vulcan ↓.
- 1 2 3 UB 100 ↓.
- 1 2 3 4 Gröner 1985 ↓, s. 54.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 110.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Gröner 1985 ↓, s. 52.
- ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181.
- 1 2 UB III ↓.
- ↑ Williamson 2016 ↓, s. 28–29.
- 1 2 Williamson 2016 ↓, s. 29.
- ↑ Gröner 1985 ↓, s. 52–53.
- 1 2 3 Rössler 1989 ↓, s. 53.
- ↑ Herzog 1993 ↓, s. 59.
- ↑ Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313.
- ↑ Herzog 1993 ↓, s. 73.
- ↑ Fritz Lamprecht ↓.
- ↑ Perepeczko 2014 ↓, s. 480.
- ↑ Herzog 1993 ↓, s. 95.
Bibliografia
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. Robert Gardiner, Randal Gray (red.). London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
- Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-074-4. (pol.).
- Ivan Gogin: UB48 (UB III) medium submarines (1917 - 1918). Navypedia. [dostęp 2026-10-30]. (ang.).
- Erich Gröner: Die deutschen Kriegsschiffe 1815–1945: U-Boote, Hilfskreuzer, Minenschiffe, Netzleger, Sperrbrecher. T. 3. Koblenz: Bernard & Graefe, 1985. ISBN 3-7637-4802-4. (niem.).
- Guðmundur Helgason: Oberleutnant zur See Fritz Lamprecht. uboat.net. [dostęp 2026-10-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: UB 100. uboat.net. [dostęp 2026-10-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: UB III. uboat.net. [dostęp 2026-10-30]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Vulcan, Hamburg. uboat.net. [dostęp 2026-10-30]. (ang.).
- Bodo Herzog: Deutsche U-Boote 1906–1966. Erlangen: Karl Müller Verlag, 1993. ISBN 3-86070-036-7. (niem.).
- Ulf Kaack: Niemieckie okręty podwodne: pełna historia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2023, seria: Panorama Techniki Wojskowej. ISBN 978-83-7020-879-0. (pol.).
- Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Andrzej Perepeczko: U-Booty I wojny światowej. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-071-3. (pol.).
- Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.).
- Gordon Williamson: U-booty Kajzera. Niemieckie okręty podwodne I wojny światowej. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2016. ISBN 978-83-65652-73-7. (pol.).
