SM UB-89

SM UB-89
Ilustracja
SM UB-64, okręt siostrzany UB-89
Klasa

okręt podwodny

Typ

UB III

Projekt

44

Historia
Stocznia

Vulcan, Hamburg Cesarstwo Niemieckie

Położenie stępki

1917

Wodowanie

22 grudnia 1917

 Kaiserliche Marine
Nazwa

SM UB-89

Wejście do służby

25 lutego 1918

Wycofanie ze służby

listopad 1918

Zatonął

21 października 1918

Los okrętu

poddany w Wielkiej Brytanii w 1919, złomowany w 1920

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu


510 ton
640 ton

Długość

55,52 metra

Szerokość

5,76 metra

Zanurzenie

3,73 metra

Zanurzenie testowe

75 metrów

Rodzaj kadłuba

dwukadłubowy

Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 809 kW (1100 KM)
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 580 kW (788 KM)
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu


13 węzłów
7,4 węzła

Zasięg

na powierzchni: 7120 Mm przy 6 węzłach
w zanurzeniu: 55 Mm przy 4 węzłach

Uzbrojenie
1 działo kal. 10,5 cm, 10 torped
Wyrzutnie torpedowe

5 × 500 mm

Załoga

34

SM UB-89 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III.

Okręt miał wyporność 510 ton w położeniu nawodnym i 640 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13 węzłów na powierzchni i 7,4 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 7120 Mm przy prędkości 6 węzłów oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą.

UB-89 został zwodowany 22 grudnia 1917 roku w stoczni Vulcan w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 25 lutego 1918 roku. W czasie służby operacyjnej w 2. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte odbył trzy patrole bojowe, podczas których zatopił dwa statki o łącznej pojemności 373 BRT. 21 października 1918 roku okręt zatonął po kolizji z krążownikiem lekkim SMS „Frankfurt”(inne języki), lecz został następnie podniesiony. SM UB-89 został poddany Wielkiej Brytanii w marcu 1919 roku w wyniku podpisania rozejmu w Compiègne, a następnie złomowany w Holandii w 1920 roku.

Projekt i budowa

Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych przeciwko Wielkiej Brytanii. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych trwała zbyt długo, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy. Konsekwencją był znaczny niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczało się głównie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne miały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej.

Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk. Znacznie zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych, jak również pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do SM U-16(inne języki), przez co spadły prędkość podwodna i zasięg. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku.

Przyszły UB-89 zamówiono 6 lub 8 lutego 1917 roku w ramach wojennego programu rozbudowy floty „Q” jako jednostkę z liczącej 45 okrętów III serii U-Bootów typu UB III. Powstał w stoczni Vulcan w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni. UB-89 otrzymał numer stoczniowy 105 (Werk 105). Stępkę okrętu położono w 1917 roku, a zwodowany został 22 grudnia 1917 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 3 mln 654 tys. marek.

Dane taktyczno-techniczne

Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110
Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu UB-110(inne języki)

SM UB-89 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 55,52 metra, szerokość 5,76 metra, a zanurzenie 3,73 metra. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centralę, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 510 ton, a w zanurzeniu 640 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN-Vulcan S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości. Okręt osiągał prędkość 13 węzłów na powierzchni i 7,4 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 7120 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 71 ton paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 75 metrów, a czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund.

Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 10,5 cm Utof C/16 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym od 108 do 192 naboi. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa.

Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy.

Służba

SM UB-89 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 25 lutego 1918 roku. Dowódcą okrętu został mianowany kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Walter Gude, dowodzący uprzednio U-71 i UB-64. Po okresie szkolenia U-Boot 5 maja 1918 roku wszedł w skład 2. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte.

25 lipca 1918 roku w odległości około 600 Mm na północny zachód od archipelagu Hebrydów UB-89 zatrzymał i zatopił z działa pokładowego zbudowany w 1909 roku duński trzymasztowy szkuner ze stalowym kadłubem i pomocniczym napędem motorowym „Asta” o pojemności 121 BRT, płynący z ładunkiem ryb z Reykjavíku do Barcelony (na pokładzie zginęło pięciu marynarzy). 9 sierpnia na wodach Skagerraku, w odległości 37 Mm od latarni morskiej Ryvingen(inne języki), ten sam los spotkał zbudowany w 1890 roku rosyjski trzymasztowy drewniany szkuner „Emma” o pojemności 252 BRT, przewożący stemple kopalniane z Porsgrunn do West Hartlepool(inne języki) (na pozycji 57°29′N 8°09′E/57,483333 8,150000).

21 października 1918 roku o godzinie 19:00 w Kilonii (na pozycji 54°21′N 10°10′E/54,350000 10,166667) UB-89 został staranowany i zatopiony przez krążownik lekki SMS „Frankfurt”(inne języki), a na jego pokładzie zginęło siedmiu marynarzy. Jednostka została podniesiona 30 października przez okręt ratowniczy SMS „Cyclop”(inne języki).

Po zakończeniu działań wojennych, zgodnie z postanowieniami rozejmu w Compiègne, SM UB-89 został 7 marca 1919 roku poddany Wielkiej Brytanii. Początkowo trafił do IJmuiden, a ostatecznie został złomowany w Dordrecht w 1920 roku.

Podsumowanie działalności bojowej

SM UB-89 odbył trzy patrole bojowe, podczas których zatopił dwa statki o łącznej pojemności 373 BRT. Na pokładach zatopionych jednostek zginęło co najmniej pięć osób (na duńskim szkunerze „Asta”). Pełne zestawienie bojowych osiągnięć okrętu przedstawia poniższa tabela:

Lista zatopionych jednostek
Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki
25 lipca 1918 „Asta”  Dania 121 zatopiony
9 sierpnia 1918 „Emma”  Państwo Rosyjskie 252 zatopiony
RAZEM zatopione: 2

Uwagi

  1. ↑ UB 89 ↓ podaje, że okręt został zamówiony 23 września 1916 roku.
  2. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181 podają, że zbiorniki okrętu mieściły od 78 do 86 ton paliwa.
  3. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111 podaje, że załoga okrętu liczyła 36 ludzi.
  4. ↑ SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  5. ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto.

Przypisy

  1. 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 56.
  2. 1 2 Kaack 2023 ↓, s. 44.
  3. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 56–57.
  4. 1 2 3 4 5 Rössler 1989 ↓, s. 57.
  5. 1 2 Perepeczko 2014 ↓, s. 402.
  6. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Möller i Brack 2004 ↓, s. 51.
  8. 1 2 3 4 Kaack 2023 ↓, s. 45.
  9. 1 2 3 4 5 Gröner 1985 ↓, s. 53.
  10. 1 2 3 4 5 Gogin 2026 ↓.
  11. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 76.
  12. ↑ Vulcan ↓.
  13. 1 2 3 4 5 UB 89 ↓.
  14. 1 2 3 4 5 6 Gröner 1985 ↓, s. 54.
  15. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 110.
  16. 1 2 3 4 5 6 7 8 Gröner 1985 ↓, s. 52.
  17. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181.
  18. 1 2 UB III ↓.
  19. ↑ Williamson 2016 ↓, s. 28–29.
  20. 1 2 Williamson 2016 ↓, s. 29.
  21. ↑ Gröner 1985 ↓, s. 52–53.
  22. 1 2 3 Rössler 1989 ↓, s. 53.
  23. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 59.
  24. ↑ Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313.
  25. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 73.
  26. ↑ Walter Gude ↓.
  27. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 136.
  28. 1 2 Asta ↓.
  29. ↑ Emma ↓.
  30. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 95.
  31. 1 2 uboatsucc ↓.

Bibliografia