SM UB-75

SM UB-75
Ilustracja
SM UB-64, okręt siostrzany UB-75
Klasa

okręt podwodny

Typ

UB III

Projekt

44

Historia
Stocznia

Blohm & Voss, Hamburg Cesarstwo Niemieckie

Położenie stępki

1916

Wodowanie

5 maja 1917

 Kaiserliche Marine
Nazwa

SM UB-75

Wejście do służby

11 września 1917

Zatonął

10 grudnia 1917

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu


516 ton
648 ton

Długość

55,3 metra

Szerokość

5,8 metra

Zanurzenie

3,68 metra

Zanurzenie testowe

50 metrów

Rodzaj kadłuba

dwukadłubowy

Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 809 kW (1100 KM)
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 580 kW (788 KM)
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu


13,6 węzła
7,8 węzła

Zasięg

na powierzchni: 8680 Mm przy 8 węzłach
w zanurzeniu: 55 Mm przy 4 węzłach

Uzbrojenie
1 działo kal. 8,8 cm, 10 torped
Wyrzutnie torpedowe

5 × 500 mm

Załoga

34

SM UB-75 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III.

Okręt miał wyporność 516 ton w położeniu nawodnym i 648 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 7,8 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 8680 Mm przy prędkości 8 węzłów (i 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą).

UB-75 został zwodowany 5 maja 1917 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 11 września 1917 roku. W czasie służby operacyjnej w 5. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte odbył dwa patrole bojowe, podczas których zatopił sześć statków o łącznej pojemności 10 777 BRT, a ponadto uszkodził jeden statek o pojemności 1477 BRT. SM UB-75 zatonął wraz z całą załogą 10 grudnia 1917 roku po wejściu na minę nieopodal Scarborough.

Projekt i budowa

Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych Wielkiej Brytanii. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych zabierała zbyt wiele czasu, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy. Konsekwencją był duży niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej.

Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk. Znacznie zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych, jak i pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do SM U-16(inne języki), przez co spadła prędkość podwodna i zasięg. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku.

Przyszły UB-75 zamówiony został 23 września 1916 roku jako jedna z liczącej 16 jednostek II serii okrętów typu UB III. Powstał w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni. UB-75 otrzymał numer stoczniowy 304 (Werk 304). Stępkę okrętu położono w 1916 roku, a zwodowany został 5 maja 1917 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 3338 tys. marek.

Dane taktyczno-techniczne

Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110
Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu UB-110(inne języki)

SM UB-75 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 55,3 metra, szerokość 5,8 metra i zanurzenie 3,68 metra. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 516 ton, a w zanurzeniu 648 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, zaś pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości. Okręt osiągał prędkość 13,6 węzła na powierzchni i 7,8 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8680 Mm przy prędkości 8 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 73 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów, zaś czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund.

Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 8,8 cm TK C/08 L/30, z zapasem amunicji wynoszącym od 160 do 296 naboi. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa.

Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy.

Służba

SM UB-75 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 11 września 1917 roku. Dowódcą jednostki został mianowany por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Franz Walther, dowodzący wcześniej UB-21. Po okresie szkolenia U-Boot 24 października wszedł w skład 5. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte z bazą w Bremerhaven.

4 listopada w odległości 2,5 Mm na północ od Scarborough UB-75 storpedował i uszkodził zbudowany w 1899 roku brytyjski parowiec „Lucida” o pojemności 1477 BRT, płynący z Newcastle upon Tyne do Londynu z ładunkiem węgla (w wyniku ataku na pokładzie statku zginęły cztery osoby). 9 listopada w odległości 3,5 Mm na północny wschód od Flamborough Head okręt podwodny zatopił zbudowany w 1904 roku norweski parowiec „Frithjof Eide” (1207 BRT), transportujący ładunek saletry ze Skien do Londynu (śmierć poniosło 11 członków załogi).

5 grudnia w odległości 2 Mm na północny wschód od Robin Hood’s Bay U-Boot storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1917 roku brytyjski uzbrojony parowiec „Aigburth” (824 BRT), transportujący węgiel z Newcastle upon Tyne do Le Tréport, a na jego pokładzie zginęło 11 członków załogi wraz z kapitanem. Nazajutrz na pozycji 54°12′N 0°08′W/54,200000 -0,133333 okręt podwodny zatopił zbudowany w 1898 roku holenderski parowiec „Leda” o pojemności 1140 BRT, płynący z ładunkiem węgla z Methil do Amsterdamu. 7 grudnia w odległości 2,5 Mm na wschód od Robin Hood’s Bay UB-75 storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1899 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Highgate” (1780 BRT), przewożący węgiel z Newcastle upon Tyne do Londynu (nikt nie zginął). Następnego dnia w odległości 3 Mm na północ od Whitby U-Boot storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1889 roku brytyjski uzbrojony parowiec „Lampada” o pojemności 2230 BRT, także płynący z Newcastle upon Tyne do Londynu z ładunkiem węgla (w wyniku ataku na pokładzie statku zginęło pięciu załogantów). 9 grudnia na tych samych wodach (na pozycji 54°32′N 0°39′W/54,533333 -0,650000) okręt zatopił w przeprowadzonym bez ostrzeżenia ataku torpedowym zbudowany w 1898 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Venetia” o pojemności 3596 BRT, który wypłynął z Newcastle upon Tyne z ładunkiem węgla (obyło się bez strat w ludziach).

10 grudnia 1917 roku nieopodal Scarborough SM UB-75 wszedł na minę i zatonął wraz z całą, liczącą w tym rejsie 34 osoby załogą na pozycji 54°27′N 0°16′E/54,450000 0,266667.

Podsumowanie działalności bojowej

Podczas wojny SM UB-75 odbył łącznie dwa patrole bojowe, podczas których zatopił sześć statków o łącznej pojemności 10 777 BRT i uszkodził jeden statek o pojemności 1477 BRT. Na pokładach zatopionych jednostek zginęło co najmniej 31 osób, w tym po 11 na pokładach norweskiego parowca „Frithjof Eide” i brytyjskiego „Aigburth”. Pełne zestawienie bojowych osiągnięć okrętu przedstawia poniższa tabela:

Lista zatopionych i uszkodzonych jednostek
Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki
4 listopada 1917 „Lucida”  Wielka Brytania 1477 uszkodzony
9 listopada 1917 „Frithjof Eide”  Norwegia 1207 zatopiony
5 grudnia 1917 „Aigburth”  Wielka Brytania 824 zatopiony
6 grudnia 1917 „Leda”  Holandia 1140 zatopiony
7 grudnia 1917 „Highgate”  Wielka Brytania 1780 zatopiony
8 grudnia 1917 „Lampada”  Wielka Brytania 2230 zatopiony
9 grudnia 1917 „Venetia”  Wielka Brytania 3596 zatopiony
RAZEM zatopione: 6
uszkodzone: 1

Uwagi

  1. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181 podają, że zbiorniki okrętu mieściły od 78 do 86 ton paliwa.
  2. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111 podaje, że załoga okrętu liczyła 36 ludzi.
  3. ↑ SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  4. ↑ Gröner 1985 ↓, s. 54 i Perepeczko 2014 ↓, s. 424 podają, że okręt zatonął na pozycji 54°05′N 0°10′E/54,083333 0,166667, zaś Möller i Brack 2004 ↓, s. 50, że stało się to na wodach kanału La Manche.
  5. ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto.

Przypisy

  1. 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 56.
  2. 1 2 Kaack 2023 ↓, s. 44.
  3. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 56–57.
  4. 1 2 3 4 5 Rössler 1989 ↓, s. 57.
  5. 1 2 Perepeczko 2014 ↓, s. 402.
  6. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Möller i Brack 2004 ↓, s. 50.
  8. 1 2 3 Kaack 2023 ↓, s. 45.
  9. 1 2 3 4 5 Gröner 1985 ↓, s. 53.
  10. 1 2 3 4 5 6 UB 75 ↓.
  11. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 66.
  12. ↑ Blohm & Voss ↓.
  13. 1 2 3 4 5 Gogin 2025 ↓.
  14. 1 2 Gröner 1985 ↓, s. 54.
  15. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 110.
  16. 1 2 3 4 5 6 7 8 Gröner 1985 ↓, s. 52.
  17. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181.
  18. 1 2 UB III ↓.
  19. ↑ Williamson 2016 ↓, s. 28–29.
  20. 1 2 Williamson 2016 ↓, s. 29.
  21. ↑ Gröner 1985 ↓, s. 52–53.
  22. 1 2 3 Rössler 1989 ↓, s. 53.
  23. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 59.
  24. ↑ Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313.
  25. ↑ Franz Walther ↓.
  26. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 139.
  27. ↑ Lucida ↓.
  28. 1 2 Frithjof Eide ↓.
  29. 1 2 3 4 Wwlossesbrms 3 2011 ↓.
  30. 1 2 Aigburth ↓.
  31. ↑ Leda ↓.
  32. ↑ Highgate ↓.
  33. ↑ Lampada ↓.
  34. ↑ Venetia ↓.
  35. 1 2 3 uboatsucc ↓.

Bibliografia