SM UB-63

SM UB-63
Ilustracja
SM UB-64, okręt siostrzany UB-63
Klasa

okręt podwodny

Typ

UB III

Projekt

44

Historia
Stocznia

Vulcan, Hamburg Cesarstwo Niemieckie

Położenie stępki

1916

Wodowanie

26 maja 1917

 Kaiserliche Marine
Nazwa

SM UB-63

Wejście do służby

23 lipca 1917

Los okrętu

zaginął po 14 stycznia 1918

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu


508 ton
639 ton

Długość

55,52 metra

Szerokość

5,76 metra

Zanurzenie

3,7 metra

Zanurzenie testowe

75 metrów

Rodzaj kadłuba

dwukadłubowy

Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 809 kW (1100 KM)
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 580 kW (788 KM)
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu


13,3 węzła
8 węzłów

Zasięg

na powierzchni: 8420 Mm przy 6 węzłach
w zanurzeniu: 55 Mm przy 4 węzłach

Uzbrojenie
1 działo kal. 8,8 cm, 10 torped
Wyrzutnie torpedowe

5 × 500 mm

Załoga

34

SM UB-63 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III.

Okręt miał wyporność 508 ton w położeniu nawodnym i 639 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,3 węzła na powierzchni i 8 węzłów w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 8420 Mm przy prędkości 6 węzłów (i 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą).

UB-63 został zwodowany 26 maja 1917 roku w stoczni Vulcan w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 23 lipca 1917 roku. W czasie służby operacyjnej w 2. Flotylli U-Bootów i 5. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte odbył trzy patrole bojowe, podczas których zatopił dwa statki o łącznej pojemności 4481 BRT oraz zdobył jeden statek o pojemności 3290 BRT, a jeden statek o pojemności 1113 BRT został uszkodzony. SM UB-63 zaginął na Morzu Północnym lub Irlandzkim po 14 stycznia 1918 roku.

Projekt i budowa

Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych Wielkiej Brytanii. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych trwała zbyt wiele czasu, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy. Konsekwencją był duży niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej.

Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk. Znacznie zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych, jak i pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do SM U-16(inne języki), przez co spadła prędkość podwodna i zasięg. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku.

Przyszły UB-63 zamówiony został 20 maja 1916 roku jako jednostka z liczącej 24 jednostki I serii okrętów typu UB III. Powstał w stoczni Vulcan w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni. UB-63 otrzymał numer stoczniowy 88 (Werk 88). Stępkę okrętu położono w 1916 roku, a zwodowany został 26 maja 1917 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 3 mln 279 tys. marek.

Dane taktyczno-techniczne

Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110
Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu UB-110(inne języki)

SM UB-63 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 55,52 metra, szerokość 5,76 metra i zanurzenie 3,7 metra. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 508 ton, a w zanurzeniu 639 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, zaś pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości. Okręt osiągał prędkość 13,3 węzła na powierzchni i 8 węzłów w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8420 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 68 ton paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 75 metrów, zaś czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund.

Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 8,8 cm TK C/08 L/30, z zapasem amunicji wynoszącym od 160 do 296 naboi. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa.

Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy.

Służba

SM UB-63 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 23 lipca 1917 roku. Dowódcą jednostki został mianowany kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Rudolf Gebeschus, dowodzący wcześniej UB-35. Po okresie szkolenia U-Boot 4 września wszedł w skład 2. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte.

15 września w odległości 40 Mm na północny wschód od wyspy Muckle Flugga(inne języki) (na pozycji 61°36′N 0°14′W/61,600000 -0,233333) okręt storpedował bez ostrzeżenia i zatopił zbudowany w 1912 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Santaren” o pojemności 4256 BRT, płynący z ładunkiem koksu z Newcastle upon Tyne do Archangielska (nikt nie zginął, lecz kapitan i starszy oficer zostali wzięci do niewoli).

30 września U-Boot został włączony do 5. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte. 3 listopada na wodach Morza Północnego między Bergen a Szetlandami załoga UB-63 zatrzymała i przejęła jako pryz zbudowany w 1893 roku belgijski parowiec „Haelen” o pojemności 3290 BRT (podczas akcji nikt nie zginął; statek został zwrócony właścicielowi w 1918 roku). 8 listopada u zachodnich wybrzeży Norwegii (na pozycji 60°18′N 4°13′W/60,300000 -4,216667) okręt podwodny zatopił bez strat w załodze zbudowany w 1903 roku duński drewniany trójmasztowy szkuner „Lindhardt” o pojemności 225 BRT, płynący pod balastem z Reykjavíku na Thurø. 15 listopada w odległości 42 Mm na północny wschód od Bard Head(inne języki) U-Boot storpedował zbudowany w 1915 roku norweski parowiec „Stargard” (1113 BRT), transportujący ładunek celulozy drzewnej i tektury falistej z Göteborga do Londynu (statek został uszkodzony).

14 stycznia 1918 roku SM UB-63 wyszedł na swój trzeci patrol, kierując się na wody Morza Irlandzkiego i już nie powrócił do bazy. U-Boot zatonął z nieustalonych przyczyn w styczniu bądź na początku lutego na Morzu Północnym lub Irlandzkim, a wraz z nim zginęła cała, licząca 33 osoby załoga. Starsze opracowania podają, że UB-63 został zatopiony 28 stycznia 1918 roku na pozycji 56°10′N 2°00′W/56,166667 -2,000000 bombami głębinowymi przez brytyjskie uzbrojone trawlery „W.S. Bailey” i „Fort George”; inna wersja mówi o zatopieniu U-Boota 27 stycznia przez brytyjskie uzbrojone trawlery „Cormorant IV” i „Young Fred”.

Podsumowanie działalności bojowej

W latach 1917–1918 SM UB-63 odbył łącznie trzy patrole bojowe, podczas których zatopił dwa statki o łącznej pojemności 4481 BRT, zdobył jeden statek o pojemności 3290 BRT, a jeden statek o pojemności 1113 BRT został uszkodzony. Pełne zestawienie bojowych osiągnięć okrętu przedstawia poniższa tabela:

Lista zatopionych, zdobytych i uszkodzonych jednostek
Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki
15 września 1917 „Santaren”  Wielka Brytania 4256 zatopiony
3 listopada 1917 „Haelen”  Belgia 3290 zdobyty
8 listopada 1917 „Lindhardt”  Dania 225 zatopiony
15 listopada 1917 „Stargard”  Norwegia 1113 uszkodzony
RAZEM zatopione: 2
zdobyte: 1
uszkodzone: 1

Uwagi

  1. ↑ W innym miejscu Rössler 1989 ↓, s. 57 podaje, że okręt został zamówiony 2 maja 1916 roku.
  2. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181 podają, że zbiorniki okrętu mieściły od 78 do 86 ton paliwa.
  3. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111 podaje, że załoga okrętu liczyła 36 ludzi; w momencie zatopienia na pokładzie UB-63 były 33 osoby.
  4. ↑ SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  5. ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto.

Przypisy

  1. 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 56.
  2. 1 2 Kaack 2023 ↓, s. 44.
  3. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 56–57.
  4. 1 2 3 4 5 6 Rössler 1989 ↓, s. 57.
  5. 1 2 Perepeczko 2014 ↓, s. 402.
  6. 1 2 Fontenoy 2007 ↓, s. 111.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 Möller i Brack 2004 ↓, s. 48.
  8. 1 2 3 Kaack 2023 ↓, s. 45.
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 Gröner 1985 ↓, s. 53.
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 UB 63 ↓.
  11. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 66.
  12. ↑ Vulcan ↓.
  13. 1 2 3 4 5 6 Gogin 2025 ↓.
  14. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 110.
  15. 1 2 3 4 5 6 7 8 Gröner 1985 ↓, s. 52.
  16. 1 2 Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181.
  17. 1 2 UB III ↓.
  18. ↑ Williamson 2016 ↓, s. 28–29.
  19. 1 2 Williamson 2016 ↓, s. 29.
  20. ↑ Gröner 1985 ↓, s. 52–53.
  21. 1 2 3 Rössler 1989 ↓, s. 53.
  22. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 59.
  23. ↑ Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313.
  24. ↑ Rudolf Gebeschus ↓.
  25. ↑ Wwlossesbrms 3 2011 ↓.
  26. ↑ Santaren ↓.
  27. ↑ Haelen ↓.
  28. ↑ Lindhardt ↓.
  29. ↑ Stargard ↓.
  30. ↑ Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 329.
  31. ↑ Perepeczko 2014 ↓, s. 448.
  32. 1 2 uboatsucc ↓.

Bibliografia