SM UB-99

SM UB-99
	; Okręt w służbie francuskiej około 1920 roku
Klasa	okręt podwodny
Typ	UB III
Projekt	44
	Historia
Stocznia	Vulcan, Hamburg
Położenie stępki	1917
Wodowanie	29 lipca 1918
	Kaiserliche Marine
Nazwa	SM UB-99
Wejście do służby	4 września 1918
Wycofanie ze służby	listopad 1918
	Marine nationale
Nazwa	„Carissan” (E7)
Wejście do służby	1919
Wycofanie ze służby	24 lipca 1935
Los okrętu	złomowany w 1935
	Dane taktyczno-techniczne
Wyporność; • na powierzchni; • w zanurzeniu	; 510 ton; 640 ton
Długość	55,52 metra
Szerokość	5,76 metra
Zanurzenie	3,73 metra
Zanurzenie testowe	75 metrów
Rodzaj kadłuba	dwukadłubowy
	Napęd
	2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 809 kW (1100 KM); 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 580 kW (788 KM); 2 śruby
Prędkość; • na powierzchni; • w zanurzeniu	; 13 węzłów; 7,4 węzła
Zasięg	na powierzchni: 7120 Mm przy 6 węzłach; w zanurzeniu: 55 Mm przy 4 węzłach
	Uzbrojenie
	1 działo kal. 10,5 cm, 10 torped
Wyrzutnie torpedowe	5 × 500 mm
Załoga	34
	Multimedia w Wikimedia Commons

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.

Ten artykuł został nominowany do wyróżnienia „Dobry Artykuł”.
Weź udział w dyskusji na ten temat.

SM UB-99 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 jednostek typu UB III zbudowanych dla Kaiserliche Marine.

Okręt miał wyporność 510 ton w położeniu nawodnym i 640 ton w zanurzeniu. Jego główne uzbrojenie stanowiło 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13 węzłów na powierzchni i 7,4 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg 7120 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą.

UB-99 został zwodowany 29 lipca 1918 roku w stoczni Vulcan w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 4 września 1918 roku. Okręt został włączony do 1. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte, jednak nie odbył żadnego patrolu bojowego. W listopadzie 1918 roku SM UB-99 został poddany Francji na mocy postanowień rozejmu w Compiègne, po czym w roku następnym wcielono go do Marine nationale pod nazwą „Carissan” (E7). Okręt wycofano ze służby 24 lipca 1935 roku, a następnie złomowano.

Projekt i budowa

Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, przeznaczonego do działań blokadowych przeciwko Wielkiej Brytanii. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych trwała zbyt długo, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy, co skutkowało znacznym niedoborem jednostek tej klasy w niemieckiej flocie. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, możliwego do szybkiej budowy. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczało się głównie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne miały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich oraz na Morzu Śródziemnym. Zrezygnowano przy tym z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej.

Projekt nowego średniej wielkości okrętu podwodnego oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II. Dziobowej części kadłuba nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk. Znacznie zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych, a także pojemność zbiorników paliwa. Odbyło się to jednak kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do SM U-16(inne języki), co spowodowało spadek prędkości podwodnej i zasięgu. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością oraz krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund. Budowa okrętów oznaczonych przez Inspektorat U-Bootów numerem projektu 44, określanych później jako typ UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku.

Przyszły UB-99 zamówiono 6 lub 8 lutego 1917 roku w ramach wojennego programu rozbudowy floty „Q” jako jednostkę z liczącej 45 okrętów III serii U-Bootów typu UB III. Powstał w stoczni Vulcan w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni. UB-99 otrzymał numer stoczniowy 115 (Werk 115). Stępkę okrętu położono w 1917 roku, a jednostkę zwodowano 29 lipca 1918 roku. Koszt budowy jednostki wyniósł 3 mln 654 tys. marek.

Dane taktyczno-techniczne

SM UB-99 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 55,52 metra, szerokość 5,76 metra, a zanurzenie 3,73 metra. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centralę, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy. Wysokość okrętu (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra. Dziób jednostki przystosowano do przecinania sieci przeciwpodwodnych. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 510 ton, a w zanurzeniu 640 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN-Vulcan S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, natomiast pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku oraz dwa podwójne stery głębokości. Okręt osiągał prędkość 13 węzłów na powierzchni i 7,4 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 7120 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 71 ton paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, umieszczonych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 75 metrów, a czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund.

Główne uzbrojenie okrętu stanowiło pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna rufowa, z łącznym zapasem 10 torped. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 10,5 cm Utof C/16 L/45, z zapasem od 108 do 192 naboi. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa.

Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy.

Służba

SM UB-99 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 4 września 1918 roku. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Erich Förste, dowodzący wcześniej UB-34. Po zakończeniu szkolenia U-Boot wszedł 26 października 1918 roku w skład 1. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte.

Do momentu zakończenia działań wojennych okręt nie odbył żadnego rejsu bojowego. Po zakończeniu działań wojennych, zgodnie z postanowieniami rozejmu w Compiègne, SM UB-99 został 26 listopada 1918 roku poddany Francji, po czym w 1919 roku wcielono go do Marine nationale pod nazwą „Carissan”. Okręt otrzymał numer ewidencyjny E7. Jednostkę wycofano ze służby 24 lipca 1935 roku i w tym samym roku została złomowana.

Uwagi

↑ UB 99 ↓ podaje, że okręt został zamówiony 23 września 1916 roku.
↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181 podają, że zbiorniki okrętu mieściły od 78 do 86 ton paliwa.
↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111 podaje, że załoga okrętu liczyła 36 ludzi.
↑ SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.

Przypisy

1 2 Rössler 1989 ↓, s. 56.
1 2 Kaack 2023 ↓, s. 44.
↑ Rössler 1989 ↓, s. 56–57.
1 2 3 4 5 Rössler 1989 ↓, s. 57.
1 2 Perepeczko 2014 ↓, s. 402.
↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111.
1 2 3 4 5 6 7 Möller i Brack 2004 ↓, s. 51.
1 2 3 4 Kaack 2023 ↓, s. 45.
1 2 3 4 5 Gröner 1985 ↓, s. 53.
1 2 3 4 5 Gogin 2026U ↓.
↑ Rössler 1989 ↓, s. 76.
↑ Vulcan ↓.
1 2 3 UB 99 ↓.
1 2 3 4 Gröner 1985 ↓, s. 54.
↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 110.
1 2 3 4 5 6 7 8 Gröner 1985 ↓, s. 52.
1 2 3 Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181.
1 2 UB III ↓.
↑ Williamson 2016 ↓, s. 28–29.
1 2 Williamson 2016 ↓, s. 29.
↑ Gröner 1985 ↓, s. 52–53.
1 2 3 Rössler 1989 ↓, s. 53.
↑ Herzog 1993 ↓, s. 59.
↑ Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313.
↑ Herzog 1993 ↓, s. 73.
↑ Erich Förste ↓.
↑ Herzog 1993 ↓, s. 136.
↑ Perepeczko 2014 ↓, s. 489.
↑ Gogin 2026T ↓.

Bibliografia

Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. Robert Gardiner, Randal Gray (red.). London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
R.H. Gibson, Maurice Prendergast: Niemiecka wojna podwodna 1914-1918. Oświęcim: Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-074-4. (pol.).
Ivan Gogin: TRINITÉ-SCHILLEMANS submarines (1918 / 1918). Navypedia. [dostęp 2026-10-17]. (ang.).
Ivan Gogin: UB48 (UB III) medium submarines (1917 - 1918). Navypedia. [dostęp 2026-10-17]. (ang.).
Erich Gröner: Die deutschen Kriegsschiffe 1815–1945: U-Boote, Hilfskreuzer, Minenschiffe, Netzleger, Sperrbrecher. T. 3. Koblenz: Bernard & Graefe, 1985. ISBN 3-7637-4802-4. (niem.).
Guðmundur Helgason: Oberleutnant zur See Erich Förste. uboat.net. [dostęp 2026-10-17]. (ang.).
Guðmundur Helgason: UB 99. uboat.net. [dostęp 2026-10-17]. (ang.).
Guðmundur Helgason: UB III. uboat.net. [dostęp 2026-10-17]. (ang.).
Guðmundur Helgason: Vulcan, Hamburg. uboat.net. [dostęp 2026-10-17]. (ang.).
Bodo Herzog: Deutsche U-Boote 1906–1966. Erlangen: Karl Müller Verlag, 1993. ISBN 3-86070-036-7. (niem.).
Ulf Kaack: Niemieckie okręty podwodne: pełna historia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2023, seria: Panorama Techniki Wojskowej. ISBN 978-83-7020-879-0. (pol.).
Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
Andrzej Perepeczko: U-Booty I wojny światowej. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2014. ISBN 978-83-7889-071-3. (pol.).
Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.).
Gordon Williamson: U-booty Kajzera. Niemieckie okręty podwodne I wojny światowej. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2016. ISBN 978-83-65652-73-7. (pol.).

[12] UB 99 ↓ podaje, że okręt został zamówiony 23 września 1916 roku.

[24] Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181 podają, że zbiorniki okrętu mieściły od 78 do 86 ton paliwa.

[27] Fontenoy 2007 ↓, s. 111 podaje, że załoga okrętu liczyła 36 ludzi.

[28] SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.

[CITEREFRössler198956-1] 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 56.

[CITEREFKaack202344-2] 1 2 Kaack 2023 ↓, s. 44.

[CITEREFRössler198956–57-3] Rössler 1989 ↓, s. 56–57.

[CITEREFRössler198957-4] 1 2 3 4 5 Rössler 1989 ↓, s. 57.

[CITEREFPerepeczko2014402-5] 1 2 Perepeczko 2014 ↓, s. 402.

[CITEREFFontenoy2007111-6] Fontenoy 2007 ↓, s. 111.

[CITEREFMöllerBrack200451-7] 1 2 3 4 5 6 7 Möller i Brack 2004 ↓, s. 51.

[CITEREFKaack202345-8] 1 2 3 4 Kaack 2023 ↓, s. 45.

[CITEREFGröner198553-9] 1 2 3 4 5 Gröner 1985 ↓, s. 53.

[CITEREFGogin2026U-10] 1 2 3 4 5 Gogin 2026U ↓.

[CITEREFRössler198976-11] Rössler 1989 ↓, s. 76.

[CITEREFVulcan-13] Vulcan ↓.

[CITEREFUB_99-14] 1 2 3 UB 99 ↓.

[CITEREFGröner198554-15] 1 2 3 4 Gröner 1985 ↓, s. 54.

[CITEREFFontenoy2007110-16] Fontenoy 2007 ↓, s. 110.

[CITEREFGröner198552-17] 1 2 3 4 5 6 7 8 Gröner 1985 ↓, s. 52.

[CITEREFGardinerGray1985181-18] 1 2 3 Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181.

[CITEREFUB_III-19] 1 2 UB III ↓.

[CITEREFWilliamson201628–29-20] Williamson 2016 ↓, s. 28–29.

[CITEREFWilliamson201629-21] 1 2 Williamson 2016 ↓, s. 29.

[CITEREFGröner198552–53-22] Gröner 1985 ↓, s. 52–53.

[CITEREFRössler198953-23] 1 2 3 Rössler 1989 ↓, s. 53.

[CITEREFHerzog199359-25] Herzog 1993 ↓, s. 59.

[CITEREFGibsonPrendergast2014313-26] Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313.

[CITEREFHerzog199373-29] Herzog 1993 ↓, s. 73.

[CITEREFErich_Förste-30] Erich Förste ↓.

[CITEREFHerzog1993136-31] Herzog 1993 ↓, s. 136.

[CITEREFPerepeczko2014489-32] Perepeczko 2014 ↓, s. 489.

[CITEREFGogin2026T-33] Gogin 2026T ↓.