SM UB-66

SM UB-66
Ilustracja
SM UB-64, okręt siostrzany UB-66
Klasa

okręt podwodny

Typ

UB III

Projekt

44

Historia
Stocznia

Germaniawerft, Kilonia Cesarstwo Niemieckie

Położenie stępki

1916

Wodowanie

31 maja 1917

 Kaiserliche Marine
Nazwa

SM UB-66

Wejście do służby

1 sierpnia 1917

 K.u.K. Kriegsmarine
Nazwa

SM U-66

Los okrętu

zaginął po 17 stycznia 1918

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu


513 ton
647 ton

Długość

55,83 metra

Szerokość

5,8 metra

Zanurzenie

3,67 metra

Zanurzenie testowe

50 metrów

Rodzaj kadłuba

dwukadłubowy

Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 809 kW (1100 KM)
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 580 kW (788 KM)
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu


13,2 węzła
7,6 węzła

Zasięg

na powierzchni: 9090 Mm przy 6 węzłach
w zanurzeniu: 55 Mm przy 4 węzłach

Uzbrojenie
1 działo kal. 8,8 cm, 10 torped
Wyrzutnie torpedowe

5 × 500 mm

Załoga

34

SM UB-66 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III.

Okręt miał wyporność 513 ton w położeniu nawodnym i 647 ton pod wodą, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi jednostka rozwijała prędkość 13,2 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 9090 Mm przy prędkości 6 węzłów (i 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą).

UB-66 został zwodowany 31 maja 1917 roku w stoczni Germaniawerft w Kilonii, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 1 sierpnia 1917 roku. Przebazowany w 1917 roku na Morze Śródziemne został nominalnie wcielony w skład Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine pod nazwą U-66, pływając w składzie Flotylli Konstantynopol(inne języki). W czasie służby operacyjnej odbył dwa patrole bojowe, podczas których zatopił dwa statki o łącznej pojemności 4105 BRT. SM UB-66 zaginął wraz z całą załogą we wschodniej części Morza Śródziemnego po 17 stycznia 1918 roku.

Projekt i budowa

Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany w działaniach blokadowych Wielkiej Brytanii. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych zabierała zbyt wiele czasu, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy. Konsekwencją był duży niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej.

Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk. Znacznie zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych, jak i pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do SM U-16(inne języki), przez co spadła prędkość podwodna i zasięg. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku.

Przyszły UB-66 zamówiony został 20 maja 1916 roku jako jednostka z liczącej 24 jednostki I serii okrętów typu UB III. Powstał w stoczni Germaniawerft w Kilonii jako jeden z ośmiu okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni. UB-66 otrzymał numer stoczniowy 284 (Werk 284). Stępkę okrętu położono w 1916 roku, a zwodowany został 31 maja 1917 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 3 mln 276 tys. marek.

Dane taktyczno-techniczne

Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110
Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu UB-110(inne języki)

SM UB-66 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 55,83 metra, szerokość 5,8 metra i zanurzenie 3,67 metra. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 513 ton, a w zanurzeniu 647 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, zaś pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości. Okręt osiągał prędkość 13,2 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 9090 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 75 ton paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 50 metrów, zaś czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund.

Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 8,8 cm TK C/08 L/30, z zapasem amunicji wynoszącym od 160 do 296 naboi. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa.

Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy.

Służba

SM UB-66 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 1 sierpnia 1917 roku. Dowódcą jednostki został mianowany kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Fritz Wernicke, dowodzący wcześniej UB-42. 19 październiku 1917 roku, w drodze na Morze Śródziemne, U-Boot na północny zachód od Szetlandów (na pozycji 61°12′N 2°10′W/61,200000 -2,166667) zatopił ogniem artyleryjskim zbudowany w 1892 roku duński bark ze stalowym kadłubem „Martha” o pojemności 412 BRT, płynący z ładunkiem kukurydzy z Kingston do Aarhus. Nigdy nie odnaleziono łodzi ratunkowych ze statku, na których zginęła cała, licząca 10 osób załoga.

28 października U-Boot wszedł w skład Flotylli Konstantynopol(inne języki). Okręt nominalnie wcielono do K.u.K. Kriegsmarine pod nazwą U-66, jednak załoga pozostała niemiecka.

Podczas drugiego patrolu U-Boot otrzymał rozkaz patrolowania wschodniej części Morza Śródziemnego. 10 stycznia 1918 roku okręt uzupełnił zapas paliwa w Bejrucie, a 12 stycznia był widziany u wybrzeży Famagusty. 17 stycznia w odległości 45 Mm na północny zachód od Aleksandrii UB-66 storpedował bez ostrzeżenia zbudowany w 1910 roku uzbrojony brytyjski parowiec „Windsor Hall” o pojemności 3693 BRT, płynący z ładunkiem zboża z Karaczi do Marsylii. W wyniku ataku zginęło 27 członków załogi statku, a jego kapitan został wzięty do niewoli.

Od tego momentu nikt już nie widział SM UB-66, który zaginął wraz z całą, liczącą w tym rejsie 30 osób załogą. Starsze opracowania podają, że UB-66 został zatopiony 18 stycznia 1918 roku bombami głębinowymi przez brytyjski slup HMS „Campanula”(inne języki) na Morzu Egejskim lub w pobliżu Cap Bon.

Podsumowanie działalności bojowej

W latach 1917–1918 SM UB-66 odbył łącznie dwa patrole bojowe, podczas których zatopił dwa statki o łącznej pojemności 4105 BRT. Na pokładach zatopionych jednostek zginęło 37 osób, w tym 27 na brytyjskim parowcu „Windsor Hall”. Pełne zestawienie bojowych osiągnięć okrętu przedstawia poniższa tabela:

Lista zatopionych jednostek
Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki
19 października 1917 „Martha”  Dania 412 zatopiony
17 stycznia 1918 „Windsor Hall”  Wielka Brytania 3693 zatopiony
RAZEM zatopione: 2

Uwagi

  1. ↑ W innym miejscu Rössler 1989 ↓, s. 57 podaje, że okręt został zamówiony 2 maja 1916 roku.
  2. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181 podają, że zbiorniki okrętu mieściły od 78 do 86 ton paliwa.
  3. ↑ UB III ↓ podaje, że dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 75 metrów.
  4. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111 podaje, że załoga okrętu liczyła 36 ludzi; w momencie zatonięcia na pokładzie UB-66 było 30 osób.
  5. ↑ SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  6. ↑ Perepeczko 2014 ↓, s. 451 podaje, że UB-66 nie dotarł do Konstantynopola, operując z Cattaro.
  7. ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto.

Przypisy

  1. 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 56.
  2. 1 2 Kaack 2023 ↓, s. 44.
  3. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 56–57.
  4. 1 2 3 4 5 6 Rössler 1989 ↓, s. 57.
  5. 1 2 Perepeczko 2014 ↓, s. 402.
  6. 1 2 Fontenoy 2007 ↓, s. 111.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 Möller i Brack 2004 ↓, s. 49.
  8. 1 2 3 4 Kaack 2023 ↓, s. 45.
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 Gröner 1985 ↓, s. 53.
  10. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 UB 66 ↓.
  11. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 66.
  12. ↑ Germaniawerft ↓.
  13. 1 2 3 4 5 6 Gogin 2025 ↓.
  14. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 110.
  15. 1 2 3 4 5 6 7 8 Gröner 1985 ↓, s. 52.
  16. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181.
  17. 1 2 UB III ↓.
  18. ↑ Williamson 2016 ↓, s. 28–29.
  19. 1 2 Williamson 2016 ↓, s. 29.
  20. ↑ Gröner 1985 ↓, s. 52–53.
  21. 1 2 3 Rössler 1989 ↓, s. 53.
  22. ↑ Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313.
  23. ↑ Fritz Wernicke ↓.
  24. 1 2 Martha ↓.
  25. ↑ Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 529.
  26. ↑ Koszela 2019 ↓, s. 216–218.
  27. ↑ Wwlossesbrms 3 2011 ↓.
  28. 1 2 Windsor Hall ↓.
  29. ↑ Gozdawa-Gołębiowski 1994 ↓, s. 562.
  30. ↑ Perepeczko 2014 ↓, s. 451.
  31. ↑ Koszela 2019 ↓, s. 217.
  32. ↑ Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 329.
  33. 1 2 3 uboatsucc ↓.

Bibliografia