SM UB-90

SM UB-90
Ilustracja
SM UB-64, okręt siostrzany UB-90
Klasa

okręt podwodny

Typ

UB III

Projekt

44

Historia
Stocznia

Vulcan, Hamburg Cesarstwo Niemieckie

Położenie stępki

1917

Wodowanie

12 lutego 1918

 Kaiserliche Marine
Nazwa

SM UB-90

Wejście do służby

21 marca 1918

Zatopiony

16 października 1918

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu


510 ton
640 ton

Długość

55,52 metra

Szerokość

5,76 metra

Zanurzenie

3,73 metra

Zanurzenie testowe

75 metrów

Rodzaj kadłuba

dwukadłubowy

Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 809 kW (1100 KM)
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 580 kW (788 KM)
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu


13 węzłów
7,4 węzła

Zasięg

na powierzchni: 7120 Mm przy 6 węzłach
w zanurzeniu: 55 Mm przy 4 węzłach

Uzbrojenie
1 działo kal. 10,5 cm, 10 torped
Wyrzutnie torpedowe

5 × 500 mm

Załoga

34

SM UB-90 – niemiecki okręt podwodny z okresu I wojny światowej, jedna z 96 zbudowanych jednostek typu UB III.

Okręt miał wyporność 510 ton w położeniu nawodnym i 640 ton w zanurzeniu, a jego główną bronią było 10 torped o kalibrze 500 mm wystrzeliwanych z pięciu wyrzutni. Jednostka, napędzana silnikami wysokoprężnymi i elektrycznymi, rozwijała prędkość 13 węzłów na powierzchni i 7,4 węzła w zanurzeniu, osiągając zasięg nawodny wynoszący 7120 Mm przy prędkości 6 węzłów i 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą.

UB-90 został zwodowany 12 lutego 1918 roku w stoczni Vulcan w Hamburgu, a do służby w Kaiserliche Marine wcielono go 21 marca 1918 roku. W czasie służby operacyjnej w 2. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte odbył dwa patrole bojowe, podczas których zatopił statek o pojemności 3575 BRT i zdobył o pojemności 850 BRT. 16 października 1918 roku okręt został zatopiony na wodach Skagerraku przez brytyjski okręt podwodny HMS L12(inne języki).

Projekt i budowa

Wydane w kwietniu 1915 roku przez Inspektorat U-Bootów memorandum wzywało kierownictwo Cesarskiej Marynarki Wojennej do zaprojektowania i budowy uproszczonego typu okrętu podwodnego, który miał zostać wykorzystany do działań blokadowych Wielkiej Brytanii. Budowa dużych, oceanicznych okrętów podwodnych trwała zbyt wiele czasu, podobnie jak produkcja używanych do ich napędu silników wysokoprężnych o dużej mocy. Konsekwencją był duży niedobór jednostek tej klasy w niemieckiej flocie. Wznowienie na początku 1916 roku nieograniczonej wojny podwodnej sprawiło, że konieczne stało się opracowanie średniej wielkości okrętu podwodnego uzbrojonego w torpedy, który można było szybko zbudować. Przybrzeżne okręty typu UB II były zbyt słabo uzbrojone i miały niewystarczający zasięg, przez co ich użycie ograniczone było przeważnie do wód Morza Północnego i kanału La Manche, natomiast nowo projektowane torpedowe okręty podwodne musiały być zdolne do operowania wokół Wysp Brytyjskich i na Morzu Śródziemnym. Zrezygnowano z wcześniejszego schematu prostych jednostek jednokadłubowych z zewnętrznymi zbiornikami balastowymi na rzecz konstrukcji dwukadłubowej.

Projekt nowego okrętu podwodnego średniej wielkości oparto na konstrukcji udanych podwodnych stawiaczy min typu UC II. Dziobowej części okrętu nadano nowy profil, a szyby minowe zastąpiono przedziałem torpedowym z czterema wewnętrznymi wyrzutniami torped; powiększono również wyposażony w dwa peryskopy kiosk. Znacznie zwiększono moc silników spalinowych i elektrycznych oraz pojemność zbiorników paliwa, jednak odbyło się to kosztem zmniejszenia o 40% wielkości baterii akumulatorów i o blisko 30% ich pojemności w stosunku do SM U-16(inne języki), przez co spadła prędkość podwodna i zasięg. Okręty charakteryzowały się doskonałą manewrowością i krótkim czasem zanurzania, wynoszącym 30 sekund. Budowa okrętów o nadanym przez Inspektorat U-Bootów numerze projektu 44, zwanych później typem UB III, miała rozpocząć się po zrealizowaniu przez stocznie kontraktów na budowę jednostek typu UB II i UC II, czyli najwcześniej wiosną 1917 roku.

Przyszły UB-90 zamówiony został 6 lub 8 lutego 1917 roku w ramach wojennego programu rozbudowy floty „Q” jako jednostka z liczącej 45 okrętów III serii U-Bootów typu UB III. Powstał w stoczni Vulcan w Hamburgu jako jeden z 26 okrętów typu UB III zbudowanych w tej wytwórni. UB-90 otrzymał numer stoczniowy 106 (Werk 106). Stępkę okrętu położono w 1917 roku, a zwodowany został 12 lutego 1918 roku. Koszt budowy okrętu wyniósł 3 mln 654 tys. marek.

Dane taktyczno-techniczne

Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu podwodnego UB-110
Wnętrze przedziału torpedowego siostrzanego okrętu UB-110(inne języki)

SM UB-90 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 55,52 metra, szerokość 5,76 metra i zanurzenie 3,73 metra. Kadłub sztywny miał 40,1 metra długości i 3,9 metra szerokości. Podzielony był grodziami na następujące przedziały (od dziobu): przedział torpedowy, pomieszczenia załogi, centrala, pomieszczenia załogi, przedział silników spalinowych, przedział silników elektrycznych oraz rufowy przedział torpedowy. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 8,25 metra. Dziób jednostki przystosowany był do przecinania sieci przeciwpodwodnych. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 510 ton, a w zanurzeniu 640 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne MAN-Vulcan S6V35/35 o łącznej mocy 809 kW (1100 KM) przy 450 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym SSW o łącznej mocy 580 kW (788 KM) przy 362 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby o średnicy 1,4 metra każda. Jednostka wyposażona była w dwa stery kierunku i dwa podwójne stery głębokości. Okręt osiągał prędkość 13 węzłów na powierzchni i 7,4 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 7120 Mm przy prędkości 6 węzłów w położeniu nawodnym oraz 55 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą. Zbiorniki mieściły 71 ton paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów po 62 ogniwa, zlokalizowanych pod przednim i tylnym pomieszczeniem mieszkalnym załogi. Dopuszczalna głębokość zanurzenia wynosiła 75 metrów, a czas wykonania manewru zanurzenia 30 sekund.

Głównym uzbrojeniem okrętu było pięć wewnętrznych wyrzutni torped kalibru 500 mm: cztery dziobowe i jedna na rufie, z łącznym zapasem 10 torped. Broń artyleryjską stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 10,5 cm Utof C/16 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym od 108 do 192 naboi. Okręt wyposażony był w dwa peryskopy: wachtowy i bojowy. Wyposażenie ratownicze stanowiła umieszczona na pokładzie łódź ratunkowa.

Załoga okrętu składała się z trzech oficerów oraz 31 podoficerów i marynarzy.

Służba

SM UB-90 został wcielony do służby w Kaiserliche Marine 21 marca 1918 roku. Dowódcą okrętu został mianowany por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Gottfried von Mayer. Po okresie szkolenia U-Boot 29 czerwca 1918 roku wszedł w skład 2. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte.

29 lipca 1918 roku na wodach Kattegatu UB-90 zatrzymał i zdobył zbudowany w 1889 roku duński parowiec „Douro” o pojemności 850 BRT. Statek został odesłany do Świnoujścia, a później został zwrócony Duńczykom.

23 września UB-90 wyszedł z Kilonii na drugi rejs bojowy, udając się na wody Zatoki Biskajskiej trasą wokół Wysp Brytyjskich. 3 października w odległości 10 Mm na zachód od przylądka Loop Head U-Boot zatopił w przeprowadzonym bez ostrzeżenia ataku torpedowym zbudowany w 1914 roku uzbrojony brytyjski zbiornikowiec „Eupion” o pojemności 3575 BRT, przewożący ropę naftową z Filadelfii do Limerick (w wyniku ataku na pokładzie statku śmierć poniosło 11 marynarzy). Z powodu uszkodzenia jednej ze śrub i steru głębokości okręt nie mógł kontynuować rejsu ku wybrzeżom Francji i zawrócił do bazy. 15 października nadał przez radio meldunek o swojej pozycji, znajdując się w odległości 70 Mm na zachód od Stavanger.

16 października o godzinie 16:33 na wodach Skagerraku (na pozycji 57°55′N 10°27′E/57,916667 10,450000) UB-90 został storpedowany i zatopiony przez brytyjski okręt podwodny HMS L12(inne języki), dowodzony przez kmdra ppor. (ang. Lieutenant commander) Philipa Esmonde Phillipsa. Znajdujący się na głębokości peryskopowej brytyjski okręt zauważył płynącego na powierzchni U-Boota i po 20 minutach odpalił salwę czterech torped. Zginęła cała, licząca w tym rejsie 38 osób załoga niemieckiego okrętu podwodnego.

Podsumowanie działalności bojowej

SM UB-90 odbył dwa patrole bojowe, podczas których zatopił jeden statek o pojemności 3575 BRT i zdobył jeden o pojemności 850 BRT. Na pokładach zatopionych jednostek zginęło co najmniej 11 osób (na brytyjskim zbiornikowcu „Eupion”). Pełne zestawienie bojowych osiągnięć okrętu przedstawia poniższa tabela:

Lista zatopionych jednostek
Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki
29 lipca 1918 „Douro”  Dania 850 zdobyty
3 października 1918 „Eupion”  Wielka Brytania 3575 zatopiony
RAZEM zatopione: 1
zdobyte: 1

Uwagi

  1. ↑ UB 90 ↓ podaje, że okręt został zamówiony 23 września 1916 roku.
  2. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181 podają, że zbiorniki okrętu mieściły od 78 do 86 ton paliwa.
  3. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111 podaje, że załoga okrętu liczyła 36 ludzi; w momencie zatopienia na pokładzie UB-90 było 38 osób.
  4. ↑ SM – Seiner Majestät – [okręt] Jego Mości.
  5. ↑ UB 90 ↓ podaje, że na UB-90 przebywało i zginęło 37 osób.
  6. ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto.

Przypisy

  1. 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 56.
  2. 1 2 Kaack 2023 ↓, s. 44.
  3. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 56–57.
  4. 1 2 3 4 5 Rössler 1989 ↓, s. 57.
  5. 1 2 Perepeczko 2014 ↓, s. 402.
  6. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 111.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Möller i Brack 2004 ↓, s. 51.
  8. 1 2 3 4 Kaack 2023 ↓, s. 45.
  9. 1 2 3 4 5 Gröner 1985 ↓, s. 53.
  10. 1 2 3 4 5 Gogin 2026 ↓.
  11. ↑ Rössler 1989 ↓, s. 76.
  12. ↑ Vulcan ↓.
  13. 1 2 UB 90 ↓.
  14. 1 2 3 4 5 Gröner 1985 ↓, s. 54.
  15. ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 110.
  16. 1 2 3 4 5 6 7 8 Gröner 1985 ↓, s. 52.
  17. ↑ Gardiner i Gray 1985 ↓, s. 181.
  18. 1 2 UB III ↓.
  19. ↑ Williamson 2016 ↓, s. 28–29.
  20. 1 2 Williamson 2016 ↓, s. 29.
  21. ↑ Gröner 1985 ↓, s. 52–53.
  22. 1 2 3 Rössler 1989 ↓, s. 53.
  23. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 59.
  24. ↑ Gibson i Prendergast 2014 ↓, s. 313.
  25. ↑ Herzog 1993 ↓, s. 73.
  26. ↑ Gottfried von Mayer ↓.
  27. 1 2 3 4 Perepeczko 2014 ↓, s. 489.
  28. 1 2 Douro ↓.
  29. 1 2 3 4 Sosnowski 2020 ↓, s. 66.
  30. ↑ Wwlossesbrms 3 2011 ↓.
  31. 1 2 Eupion ↓.
  32. 1 2 Sosnowski 2020 ↓, s. 66–67.
  33. ↑ Sosnowski 2020 ↓, s. 67.
  34. 1 2 uboatsucc ↓.

Bibliografia