Mazindol

Mazindol

Nazewnictwo Nomenklatura systematyczna (IUPAC) (RS)-5-(4-chlorofenylo)-3,5-dihydro-2H-imidazo[2,1-a]-izoindol-5-ol
Ogólne informacje
Wzór Hilla	C16H13ClN2O
Masa molowa	284,74 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS	22232-71-9
PubChem	4020
DrugBank	APRD01085
InChI InChI=1S/C16H13ClN2O/c17-12-7-5-11(6-8-12)16(20)14-4-2-1-3-13(14)15-18-9-10-19(15)16/h1-8,20H,9-10H2 InChIKey ZPXSCAKFGYXMGA-UHFFFAOYSA-N
Właściwości Rozpuszczalność 10 g/l w DMSO Temperatura topnienia 202–203 °C
Niebezpieczeństwa Globalnie zharmonizowany system klasyfikacji i oznakowania chemikaliów Niebezpieczeństwo Zwroty H H300, H311, H331 Zwroty P P261, P264, P280, P301+P310, P311 NFPA 704 0 4 0   Numer RTECS NI297500 Dawka śmiertelna LD50 36,3 mg/kg (szczur, doustnie)
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC	A08AA05
Farmakokinetyka Biodostępność 93% Okres półtrwania 10–13 h Wydalanie z moczem
Uwagi terapeutyczne Drogi podawania doustnie
Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
Multimedia w Wikimedia Commons

Mazindol – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny, zawierający skondensowany układ trójpierścieniowy ze szkieletem 2-imidazoliny oraz boczną grupę chlorofenylową. Stosowany jako silny środek hamujący łaknienie w terapii otyłości.

Synteza

Mazindol otrzymać można w wieloetapowej reakcji, która zaczyna się od syntezy 2-fenylo-2-imidazoliny z etylenodiaminy i cyjanobenzenu w obecności kwasu p-toluenosulfonowego (p-TSA). Otrzymany półprodukt przeprowadza się w pochodną dwulitową działaniem n-butylolitu i poddaje się reakcji z p-chlorobenzoesanem metylu:

W podobny sposób otrzymać można szereg biologicznie aktywnych analogów mazindolu, różniących się wielkością pierścienia heterocyklicznego i podstawnikami.

Zastosowanie

Mazindol wykazuje działanie anorektyczne (hamujące łaknienie), w 1969 roku wprowadzony do farmakoterapii otyłości. Jest najsilniejszym lekiem z tej grupy terapeutycznej. W Polsce zaliczany jest do substancji psychotropowych oraz ma status leku bardzo silnie działającego (Wykaz A).

Wywołuje wiele działań niepożądanych, w tym groźne dla życia silne skoki ciśnienia tętniczego. Niemal całkowicie wycofany z lecznictwa (stosowany jest już tylko wyjątkowo). Wycofanie leku z użycia jest uzasadnione wprowadzeniem nowszych, bezpieczniejszych preparatów stosowanych w farmakoterapii otyłości (np. sibutramina, orlistat, bromelina). W Polsce wycofany z lecznictwa, a na świecie używany obecnie tylko w Argentynie.

Preparaty

W Polsce

• Mazindol tabl. 1 mg – produkowany do 2002 roku przez Warszawskie Zakłady Farmaceutyczne Polfa, obecnie wyrejestrowany. Jednak samą substancję czynną (API) wytwarzano jeszcze do 2006 roku. W Polsce w latach 1997-2006 zsyntetyzowano ok. 25 kg mazindolu, który (poza potrzebami własnymi Polfy Warszawa) eksportowano do 16 krajów świata. Głównymi odbiorcami były Meksyk (53%) i Szwajcaria (28%).

W innych krajach

• Fagolip Plus tabl. 2 mg (Laboratorios Cetus SRL, Argentyna)

Jedyną możliwością sprowadzenia do Polski jest procedura importu docelowego.

Przypisy

Bibliografia

• Leki Współczesnej Terapii – A.Chwalibogowska-Podlewska, J.K.Podlewski; wyd. XII 1996 r.
• Leksykon Leków – Tadeusz Lesław Chruściel, Kornel Gibiński; PZWL 1991 r.
• Maciej Piróg: Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia – z upoważnienia ministra – na interpelację nr 4323 w sprawie wycofania z polskiego rynku produktów farmaceutycznych leków anorektycznych produkcji polskiej. Sejm RP, 11.08.2000. [dostęp 2012-04-27].
• Ulotka produktu leczniczego: Mazindol tabl. 1 mg produkcji WZF Polfa
• Sean C. Sweetman (Editor): Martindale. The Complete Drug Reference (36th ed.). Pharmaceutical Press, 2009. ISBN 978-0-85369-840-1.
• Urzędowy Wykaz Produktów Leczniczych – 1995 r.